Chị Hoa đến spa lúc bảy giờ tối, mặt còn nguyên kem chống nắng, phấn, mascara và son lì. Bạn Minh, kỹ thuật viên mới, lấy sữa rửa mặt xoa ngay lên mặt khách rồi lau bằng khăn. Lau xong, quầng mascara lem đen dưới mắt, khăn dính màu son, còn chị Hoa thì nhăn mặt vì cay mắt. Lớp trang điểm chưa tan hết, Minh phải lau đi lau lại, càng lau da càng đỏ.
Lỗi của Minh không nằm ở sản phẩm mà ở thứ tự: chưa tẩy trang đã rửa mặt, lại tẩy trang vùng mắt bằng động tác chà. Tẩy trang và làm sạch là bước đầu của gần như mọi buổi chăm sóc da mặt; làm tốt thì các bước sau mới chính xác và an toàn.
Bài này hướng dẫn kỹ thuật viên mới tẩy trang mắt – môi – toàn mặt và rửa mặt lần hai (làm sạch kép, double cleanse) cho khách tại spa, từ chọn sản phẩm, quy trình 8 bước, hướng lau từng vùng đến các trường hợp cần cẩn thận và xử lý khi sản phẩm dính vào mắt.
Phạm vi bài viết. Bài nói về làm sạch da mặt trong dịch vụ chăm sóc sắc đẹp, không phải điều trị bệnh da. Kỹ thuật viên không chẩn đoán bệnh. Mọi con số về thời gian trong bài chỉ để tham khảo. Hướng dẫn của nhà sản xuất sản phẩm, quy trình bằng văn bản của spa và quy định vệ sinh tại địa phương luôn là căn cứ trước tiên. Hãy tập trên đồng nghiệp, dưới sự giám sát của người có kinh nghiệm, trước khi làm trên khách.
Vì sao phải tẩy trang và làm sạch kỹ
Cuối ngày, trên mặt khách có nhiều lớp chồng lên nhau: dầu của da, mồ hôi, bụi, kem chống nắng, kem nền, phấn, mascara, son. Nhiều sản phẩm được làm để bám lâu, chống nước, nên chỉ dùng sữa rửa mặt thì khó sạch hết.
Làm sạch kỹ giúp kỹ thuật viên nhìn đúng làn da thật khi soi da (phấn và kem nền che màu da, độ bóng, lỗ chân lông), giúp sản phẩm sau tiếp xúc trực tiếp với da thay vì nằm trên lớp trang điểm còn sót, và giảm chà xát: tẩy trang đúng sản phẩm thì lớp trang điểm tự tan, chỉ cần lau nhẹ. Bước tẩy trang nhẹ nhàng, không cay mắt cũng là ấn tượng đầu tiên của khách về buổi làm.
Tẩy trang và rửa mặt khác nhau thế nào
Trong spa nên tách rõ hai bước:
Bước 1 – Tẩy trang: dùng sản phẩm có khả năng hòa tan lớp trang điểm, kem chống nắng và dầu (nước tẩy trang, dầu tẩy trang, sáp tẩy trang, sữa tẩy trang, tẩy trang mắt môi chuyên dụng). Bước này "gỡ" lớp bên ngoài.
Bước 2 – Rửa mặt (làm sạch lần hai): dùng sữa rửa mặt phù hợp loại da để lấy đi phần cặn còn lại, dầu thừa, bụi, mồ hôi và lớp tẩy trang dư. Bước này làm sạch bề mặt da.
Cách làm hai bước này thường gọi là làm sạch kép (double cleanse). Khách hoàn toàn không dùng sản phẩm gì có thể chỉ cần làm sạch một lần, tùy quy trình spa; còn kem chống nắng, kể cả loại "nhẹ mặt", vẫn nên coi là một lớp cần tẩy trang.
Chọn sản phẩm tẩy trang và rửa mặt
Spa thường có sẵn bộ sản phẩm theo dòng da. Kỹ thuật viên chọn trong bộ đó dựa trên hai câu hỏi: khách đang có lớp gì trên mặt và da khách hôm nay ra sao.
Bảng tham khảo các dạng sản phẩm làm sạch
Dạng sản phẩm | Thường dùng khi | Lưu ý cho kỹ thuật viên |
|---|---|---|
Nước tẩy trang (micellar) | Trang điểm nhẹ, kem chống nắng thường, da nhạy cảm cần ít chà xát | Thấm đẫm bông, ấn giữ rồi mới lau; có loại khuyên rửa lại bằng nước, đọc nhãn |
Dầu tẩy trang | Trang điểm đậm, kem chống nắng chống nước, mascara khó trôi | Thoa lên da khô, tay khô; thêm chút nước để nhũ hóa thành dạng sữa rồi lau sạch; tránh để dầu tràn vào mắt |
Sáp (balm) tẩy trang | Giống dầu tẩy trang, dễ kiểm soát hơn vì đặc | Lấy bằng thìa sạch, không nhúng tay vào hũ |
Sữa (kem) tẩy trang | Da khô, da thiếu nước, trang điểm nhẹ đến vừa | Lau bằng bông hoặc khăn ẩm, có thể cần lau hai lần |
Tẩy trang mắt môi hai lớp | Mascara chống nước, son lì, kẻ mắt đậm | Lắc đều trước khi dùng; có dầu nên hỏi khách nối mi trước |
Sữa rửa mặt dạng gel | Da dầu, da hỗn hợp | Tạo bọt trên tay trước, không xoa trực tiếp lên mặt quá nhiều |
Sữa rửa mặt dạng kem/sữa | Da khô, da nhạy cảm | Ít bọt hoặc không bọt, cảm giác da không bị căng |
Sữa rửa mặt tạo bọt | Da dầu, da thường | Có thể làm da khô căng nếu dùng cho da khô; theo dõi phản ứng khách |
Bảng chỉ là gợi ý chung (tham khảo); mỗi hãng có công thức khác nhau. Luôn đọc nhãn: có loại dùng được quanh mắt, có loại không; có loại cần rửa lại bằng nước, có loại không.
Một vài nguyên tắc khi chọn:
Da đang đỏ, rát, bong tróc: chọn sản phẩm dịu nhất trong bộ của spa, ít bọt, hạn chế lau nhiều lần. Nếu da có dấu hiệu kích ứng rõ, báo người phụ trách trước khi tiếp tục.
Khách đã từng dị ứng một sản phẩm: ghi tên sản phẩm vào phiếu và kiểm tra thành phần với người phụ trách; không tự đoán.
Không dùng sản phẩm hết hạn, mất nhãn, đổi màu hoặc đổi mùi.
Chuẩn bị trước khi bắt đầu
Dụng cụ cho một khách
Bông tẩy trang sạch (khoảng 6–10 miếng, tham khảo), tăm bông.
Khăn mặt nhỏ sạch hoặc miếng bọt biển làm sạch. Miếng bọt biển dùng một lần, hoặc nếu dùng lại thì phải giặt sạch, khử khuẩn và để khô theo quy trình spa; không dùng chung giữa các khách khi chưa xử lý.
Bát nước ấm vừa phải để làm ẩm bông, khăn; thùng rác có nắp cạnh giường.
Sản phẩm tẩy trang và sữa rửa mặt đã chọn, chiết ra lượng vừa dùng bằng vòi bơm hoặc thìa sạch.
Băng đô hoặc mũ trùm tóc, khăn che ngực và cổ áo khách.
Găng tay dùng một lần theo quy trình spa (bắt buộc nếu da có vết trầy, mụn viêm hoặc theo quy định của spa).

Hình 2. Hai miếng bông tẩy trang tròn và một nhúm tăm bông thân gỗ trên mặt bàn đá. Bông dùng cho vùng mắt, môi và khi lau nước tẩy trang; tăm bông dùng cho chân mi dưới và viền môi. Chuẩn bị đủ cho từng khách, bỏ ngay sau khi dùng (Ảnh: Kaboompics, Pexels)
Hỏi khách trước khi chạm vào mặt
Vài câu hỏi ngắn giúp tránh phần lớn sự cố:
"Hôm nay chị có trang điểm mắt hoặc dùng kem chống nắng chống nước không ạ?"
"Chị có đang đeo kính áp tròng không? Nếu có, chị tháo ra giúp em trước nhé."
"Chị có nối mi, uốn mi, hoặc mới phun xăm mày, môi gần đây không?"
"Chị có dị ứng với sản phẩm nào, hoặc đang bôi thuốc da theo đơn bác sĩ không?"
"Gần đây chị có làm peel, laser hay thủ thuật nào trên mặt không?"
Ghi câu trả lời vào phiếu. Khách vừa làm thủ thuật y khoa hoặc đang dùng thuốc bôi theo đơn: báo người phụ trách; có trường hợp chỉ nên làm sạch rất nhẹ hoặc hoãn dịch vụ.
Trước khi bắt đầu: rửa tay bằng xà phòng, móng ngắn, không đeo nhẫn, vòng tay; khách nằm ngửa, tóc gọn trong băng đô, khăn che cổ áo. Báo khách: "Em bắt đầu tẩy trang vùng mắt, chị nhắm mắt nhẹ giúp em, thấy cay là báo em ngay nhé."
Quy trình tẩy trang và làm sạch 8 bước
Thời gian cho cả quy trình thường khoảng 10–15 phút (tham khảo), tùy lớp trang điểm và quy trình spa.
Bước 1: Quan sát nhanh
Nhìn lớp trang điểm (mascara, kẻ mắt, son lì, kem nền dày hay mỏng) và các vùng da đỏ, trầy, mụn viêm cần tránh lau mạnh. Không bình luận chê bai làn da của khách.
Bước 2: Tẩy trang mắt
Vùng mắt có da mỏng và dễ cay, nên làm đầu tiên và nhẹ tay nhất.
Thấm đẫm hai miếng bông bằng sản phẩm tẩy trang dùng được cho vùng mắt (không để nhỏ giọt).
Khách nhắm mắt. Đặt bông lên mi mắt, phủ cả chân mi, ấn giữ nhẹ khoảng 10–20 giây (tham khảo) để sản phẩm làm mềm mascara.
Lau nhẹ một lần từ trên xuống theo chiều mọc của mi, rồi lau ra phía đuôi mắt. Không chà qua lại, không kéo căng mi mắt.
Gấp đôi bông lấy mặt sạch hoặc thay bông mới, lặp lại đến khi bông gần như không còn màu.
Phần mascara, kẻ mắt sát chân mi dưới: dùng tăm bông thấm sản phẩm, lau nhẹ từ khóe trong ra khóe ngoài, đầu tăm bông hướng ra xa mắt. Nhắc khách nhìn lên trần nhà khi làm mi dưới nếu cần.
Mỗi bên mắt dùng bông riêng để tránh mang bẩn từ mắt này sang mắt kia.
Bước 3: Tẩy trang môi
Thấm bông, đặt lên môi, ấn giữ vài giây.
Lau từ khóe môi vào giữa, môi trên lau xuống, môi dưới lau lên; dùng mặt sạch của bông cho lần lau thứ hai.
Son lì hay son lâu trôi để lại màu ở viền môi: dùng tăm bông lau nhẹ đường viền.
Nếu khách mới phun xăm môi, hỏi khách đã được nơi phun xăm dặn kiêng gì; khi chưa rõ thì tránh vùng môi và ghi vào phiếu.

Hình 3. Một phụ nữ cầm miếng bông gấp đôi áp lên môi. Khi tẩy trang môi cho khách, đặt bông thấm sản phẩm lên môi, giữ vài giây rồi lau từ khóe môi vào giữa; tránh vùng môi mới phun xăm (Ảnh: cottonbro studio, Pexels)
Bước 4: Tẩy trang toàn mặt
Cách làm tùy dạng sản phẩm:
Nước hoặc sữa tẩy trang: thấm bông, lau theo từng vùng theo thứ tự trán – mũi – má – cằm – cổ, hướng từ trong ra ngoài, từ dưới lên. Mỗi miếng bông chỉ lau một hai vùng rồi thay.
Dầu hoặc sáp tẩy trang: lấy lượng vừa đủ ra lòng bàn tay khô, xoa ấm, thoa đều lên mặt khô bằng các vòng tròn nhỏ, nhẹ, tránh vùng sát mắt. Thời gian thoa thường khoảng 30–60 giây (tham khảo), không cần massage lâu. Sau đó làm ướt nhẹ đầu ngón tay để sản phẩm chuyển thành dạng sữa (nhũ hóa), rồi mới lau.
Cánh mũi, chân tóc, quai hàm, dưới cằm là nơi kem nền hay đọng lại; lướt kỹ nhưng nhẹ tay.

Hình 4. Một phụ nữ tự áp miếng bông tẩy trang lên vùng cằm. Khi làm cho khách, kỹ thuật viên cũng thấm đẫm bông, áp và giữ vài giây cho lớp trang điểm tan rồi mới lau nhẹ theo từng vùng, thay bông thường xuyên (Ảnh: Polina Tankilevitch, Pexels)
Bước 5: Lau sạch lớp tẩy trang
Dùng khăn ẩm ấm vừa phải hoặc miếng bọt biển ẩm, lau từ giữa mặt ra hai bên. Thử độ ấm của khăn ở mặt trong cổ tay trước khi lau (xem thêm bài về khăn nóng trong spa). Nếu khăn còn dính nhiều màu trang điểm, lặp lại bước 4 ở vùng đó, không cố chà cho sạch bằng khăn.
Bước 6: Rửa mặt lần hai bằng sữa rửa mặt
Lấy lượng sữa rửa mặt bằng khoảng hạt đậu (tham khảo, theo hướng dẫn hãng), thêm chút nước, xoa trong lòng bàn tay cho đều hoặc tạo bọt.
Thoa lên mặt theo thứ tự cằm – má – mũi – trán, dùng đầu ngón tay đi các vòng tròn nhỏ, nhẹ. Thời gian thường khoảng 30–60 giây (tham khảo). Da khô, da nhạy cảm nên làm ngắn hơn.
Tránh vùng sát mắt; sữa rửa mặt tạo bọt rất dễ gây cay.
Lau sạch bằng miếng bọt biển hoặc khăn ẩm, thường cần hai đến ba lượt, đến khi da không còn cảm giác trơn của sản phẩm. Để ý chân tóc, dưới cằm và hai bên cánh mũi.

Hình 5. Một phụ nữ dùng miếng bọt biển tròn lau lớp sản phẩm màu trắng trên mặt. Ở spa, sau khi rửa mặt lần hai, lau sạch bằng miếng bọt biển hoặc khăn ẩm hai đến ba lượt; miếng bọt biển phải dùng một lần hoặc được giặt, khử khuẩn riêng cho từng khách (Ảnh: Shiny Diamond, Pexels)
Bước 7: Thấm khô
Dùng khăn sạch, khô thấm nhẹ, không chà. Da đã sẵn sàng cho bước tiếp theo (soi da, tẩy tế bào chết...).
Bước 8: Kiểm tra lại và ghi phiếu
Nhìn lại dưới đèn xem còn mascara ở chân mi, kem nền ở chân tóc, son ở viền môi không. Hỏi khách mắt có cay không. Ghi vào phiếu sản phẩm đã dùng, phản ứng da (nếu có) và ghi chú riêng (kính áp tròng, nối mi, vùng cần tránh).
Lực tay và hướng lau từng vùng
Lực tay luôn nhẹ, đủ để bông và ngón tay lướt, không kéo xô da. Nếu da bị kéo theo ngón tay thành nếp, hoặc ửng đỏ ngay sau khi lau, là lực quá mạnh hoặc lau quá nhiều lần.
Bảng tham khảo hướng lau theo vùng
Vùng | Hướng lau thường dùng | Điều cần tránh |
|---|---|---|
Mi mắt trên | Ấn giữ, lau từ trên xuống theo chiều mi, rồi ra đuôi mắt | Chà qua lại, kéo căng mi mắt |
Mi dưới, chân mi | Tăm bông từ khóe trong ra khóe ngoài | Đầu tăm bông chọc về phía nhãn cầu |
Môi | Từ khóe môi vào giữa | Lau mạnh làm môi nứt; chạm vùng mới phun xăm |
Trán | Từ giữa trán ra hai bên thái dương | Để sản phẩm chảy xuống mắt |
Mũi | Từ sống mũi xuống, lau kỹ hai bên cánh mũi | Bóp, nặn khi đang làm sạch |
Má | Từ cánh mũi ra mang tai, từ dưới lên | Chà mạnh vùng má đỏ, có mụn viêm |
Cằm, quai hàm, cổ | Từ giữa cằm ra hai bên; cổ lau từ dưới lên | Ấn mạnh lên cổ họng |
Đây là cách làm phổ biến (tham khảo); spa có thể có hướng lau riêng trong giáo trình.
Những trường hợp cần cẩn thận hơn
Khách đeo kính áp tròng
Mời khách tháo kính trước khi tẩy trang mắt, cất vào hộp đựng của khách. Nếu khách không muốn tháo, làm vùng mắt thật nhẹ, ít sản phẩm, tránh sát viền mi và ghi vào phiếu.
Khách nối mi hoặc uốn mi
Nhiều nơi nối mi dặn khách tránh sản phẩm có dầu ở vùng mắt vì có thể làm keo yếu đi, và tránh làm ướt, chà xát mi trong thời gian đầu sau khi uốn mi. Thời gian kiêng cụ thể tùy nơi làm và sản phẩm, nên hỏi khách được dặn thế nào và làm theo. Khi chưa rõ: không dùng dầu hay tẩy trang hai lớp ở vùng mắt, chỉ lau nhẹ vùng mi mắt bằng sản phẩm không dầu, tránh chân mi, và báo khách trước.
Khách mới phun xăm mày, môi hoặc mới làm thủ thuật trên mặt
Vùng mới phun xăm, mới peel, laser hay các thủ thuật khác cần được chăm sóc theo hướng dẫn của nơi thực hiện. Kỹ thuật viên tránh vùng đó hoặc hoãn dịch vụ theo quyết định của người phụ trách, không tự ý tẩy trang hay chà lên.
Da đang đỏ, rát, có mụn viêm hoặc vết trầy
Đeo găng tay.
Chọn sản phẩm dịu, giảm số lần lau, chỉ ấn giữ và thấm thay vì lau.
Không lau qua mụn viêm, mụn mủ, vết trầy; không nặn mụn ở bước làm sạch.
Nếu da sưng nóng, rỉ dịch, có vết loét hoặc mụn nước thành chùm, dừng dịch vụ da mặt và khuyên khách đi khám bác sĩ da liễu, ghi vào phiếu.
Xử lý khi sản phẩm dính vào mắt hoặc khách kêu rát
Khi khách kêu cay mắt:
Dừng ngay, nói với khách: "Chị cứ nhắm mắt, em lau giúp chị nhé."
Lau sạch sản phẩm quanh mắt bằng bông ẩm nước sạch, không chà.
Nếu sản phẩm đã vào trong mắt, giúp khách ngồi dậy, rửa mắt nhẹ nhàng bằng nhiều nước sạch theo hướng dẫn sơ cứu của spa; khách đeo kính áp tròng thì tháo kính ra trước nếu tháo được dễ dàng.
Đưa khăn khô sạch cho khách thấm, không dụi mắt.
Nếu sau khi rửa mà mắt vẫn đau, đỏ nhiều, chảy nước mắt không ngừng hoặc nhìn mờ, khuyên khách đi khám mắt ngay và báo người phụ trách.
Khi da khách rát, đỏ trong lúc làm sạch: dừng sản phẩm đang dùng, lau sạch bằng nước mát hoặc khăn ẩm sạch, hỏi khách cảm giác và báo người phụ trách. Không tự bôi thêm sản phẩm để "làm dịu" khi chưa được chỉ định. Nếu đỏ, rát, sưng không giảm, xử lý theo quy trình phản ứng da của spa và khuyên khách đi khám.
Sau mọi sự cố, ghi vào phiếu khách và sổ sự cố: thời gian, sản phẩm, vùng bị ảnh hưởng, việc đã làm, lời khuyên đã đưa cho khách.
Những lỗi thường gặp và cách sửa
Rửa mặt trước khi tẩy trang: lớp trang điểm lem, phải lau nhiều. Luôn tẩy trang trước, rửa mặt sau.
Chà bông qua lại ở mắt: gây cay, đỏ, kéo rụng mi. Ấn giữ rồi mới lau một chiều.
Một miếng bông cho cả mặt: mascara, son lan ra mặt. Thay bông thường xuyên, mỗi mắt bông riêng.
Thoa dầu tẩy trang khi tay, mặt còn ướt: dầu khó hòa tan lớp trang điểm. Thoa lên da khô, nhũ hóa ở cuối.
Không lau sạch sữa rửa mặt: cặn còn ở chân tóc, dưới cằm, có thể gây ngứa. Kiểm tra từng vùng trước khi thấm khô.
Nhúng tay vào hũ dùng chung: làm bẩn cả hũ. Dùng vòi bơm hoặc thìa sạch.
Vệ sinh sau khi làm
Bông, tăm bông, miếng bọt biển dùng một lần bỏ ngay vào thùng rác có nắp. Khăn đã chạm vào khách cho vào giỏ đồ bẩn đem giặt, kể cả khi trông còn sạch. Miếng bọt biển dùng lại (nếu spa cho phép) phải giặt, khử khuẩn, phơi khô và cất riêng theo quy trình spa. Rửa, khử khuẩn bát đựng nước; lau vòi bơm, nắp chai và đóng kín. Tháo găng, rửa tay.
Danh sách kiểm tra an toàn
☐ Đã hỏi khách về kính áp tròng, nối mi, uốn mi, phun xăm, thủ thuật gần đây, dị ứng, thuốc bôi theo đơn và ghi phiếu.
☐ Sản phẩm còn hạn, có nhãn, đúng loại cho vùng mắt; đã đọc hướng dẫn hãng.
☐ Bông, khăn, miếng bọt biển sạch, đủ cho một khách; sản phẩm đã chiết riêng.
☐ Khăn ấm đã thử ở cổ tay trước khi lau lên mặt khách.
☐ Tẩy trang mắt bằng cách ấn giữ – lau một chiều; mỗi mắt bông riêng.
☐ Không chà, không kéo căng da; tránh vùng mới phun xăm, mụn viêm, vết trầy.
☐ Đã lau sạch hết sản phẩm, kiểm tra chân tóc, cằm, cánh mũi.
☐ Biết cách xử lý khi sản phẩm vào mắt và khi nào khuyên khách đi khám.
☐ Đã bỏ đồ dùng một lần, gửi khăn đi giặt, vệ sinh dụng cụ và rửa tay.
Câu hỏi thường gặp
Khách không trang điểm thì có cần tẩy trang không?
Tùy quy trình spa. Nếu khách có dùng kem chống nắng, nhất là loại chống nước, thì nên tẩy trang nhẹ trước khi rửa mặt. Nếu khách hoàn toàn không dùng sản phẩm nào, nhiều spa chỉ làm sạch một lần bằng sữa rửa mặt phù hợp loại da.
Dùng nước tẩy trang xong có cần rửa lại không?
Tùy sản phẩm. Có loại hãng khuyên rửa lại hoặc lau lại bằng nước, có loại không. Trong spa, sau bước tẩy trang thường vẫn có bước rửa mặt lần hai nên phần cặn sẽ được lấy đi. Luôn đọc nhãn sản phẩm.
Da dầu, da mụn có dùng dầu tẩy trang được không?
Thường là được nếu chọn sản phẩm phù hợp trong bộ của spa, nhũ hóa đúng cách và rửa sạch ở bước hai. Nếu khách từng nổi mụn khi dùng một sản phẩm, ghi vào phiếu và chọn sản phẩm khác. Không hứa với khách rằng sản phẩm nào đó "trị mụn".
Bài tập thực hành
Tập tẩy trang mắt. Có người giám sát, trên một đồng nghiệp có kẻ mắt và mascara, tập đặt bông, ấn giữ và lau một chiều. Đếm số miếng bông dùng cho mỗi mắt và hỏi bạn có cay mắt không. Lần sau cố gắng dùng ít lượt lau hơn mà vẫn sạch.
Tập nhũ hóa dầu tẩy trang. Thoa dầu tẩy trang lên mu bàn tay đã đánh kem nền và son, thêm vài giọt nước, quan sát dầu chuyển sang dạng sữa rồi lau sạch. So sánh với khi thoa trên tay ướt từ đầu.
Tập hỏi khách. Viết lại năm câu hỏi trước khi tẩy trang theo cách nói của bạn, rồi tập nói với đồng nghiệp trong một phút.
Bài tình huống. Với mỗi khách sau, chọn sản phẩm và cách làm vùng mắt, môi, giải thích vì sao: (a) khách nối mi một tuần trước; (b) khách mới phun môi; (c) khách đeo kính áp tròng, không mang hộp đựng; (d) khách trang điểm dự tiệc với mascara chống nước và son lì; (e) khách nam vừa cạo râu, chỉ dùng kem chống nắng.






