Chị Lan, 32 tuổi, làm văn phòng, ngồi xuống ghế tư vấn và nói ngay: “Da chị dầu lắm em, cứ trưa là bóng nhẫy.” Nếu kỹ thuật viên tin ngay và chọn sữa rửa mặt mạnh, mặt nạ đất sét hút dầu cho cả khuôn mặt, rất có thể tối hôm đó hai má chị Lan căng rát, bong vảy. Soi kỹ mới thấy: dầu chỉ nhiều ở trán và mũi, còn hai má khô, có vảy mịn. Đó là da hỗn hợp, lại đang thiếu nước. Soi da và xác định loại da là bước giúp bạn tránh những sai lầm như vậy, trước khi chọn bất kỳ sản phẩm hay bước chăm sóc nào.
Bài này hướng dẫn cách soi da và xác định loại da khách tại spa: phân biệt loại da với tình trạng da, cách hỏi, nhìn, sờ, dùng giấy thấm dầu và đèn kính lúp, đọc kết quả máy soi da cầm tay cho đúng mức, ghi phiếu da theo từng vùng và nhận biết khi nào phải dừng lại, khuyên khách đi khám. Các bài riêng về chăm sóc da khô và da thiếu nước, da nhạy cảm, tư vấn khách và phiếu sức khỏe đã có trên NAMBIN; bài này tập trung vào kỹ năng quan sát và đánh giá da, phần nền của mọi buổi chăm sóc da mặt.
Phạm vi bài viết. Bài dành cho học viên và kỹ thuật viên spa mới vào nghề. Soi da ở spa là đánh giá thẩm mỹ để chọn sản phẩm và bước chăm sóc phù hợp, không phải chẩn đoán bệnh da. Kỹ thuật viên không gọi tên bệnh, không kê thuốc, không hứa kết quả điều trị. Mọi thời gian trong bài là tham khảo; hướng dẫn của hãng thiết bị, nhãn sản phẩm và quy định của spa luôn được ưu tiên.
Loại da và tình trạng da khác nhau thế nào
Người mới hay gộp hai khái niệm này làm một. Tách chúng ra sẽ giúp bạn ghi phiếu rõ ràng hơn.
Loại da là đặc điểm nền, khá ổn định, phần lớn liên quan đến lượng dầu tự nhiên da tiết ra. Trong nghề spa, cách chia phổ biến gồm:
Da thường: dầu và độ ẩm cân bằng, lỗ chân lông nhỏ, bề mặt mịn, ít bóng, ít khô căng.
Da dầu: bóng dầu trên phần lớn khuôn mặt, lỗ chân lông to rõ, dễ có mụn đầu đen, mụn ẩn.
Da khô: ít dầu, lỗ chân lông nhỏ khó thấy, sờ thấy thô ráp, dễ bong vảy, hay căng sau khi rửa mặt.
Da hỗn hợp: vùng chữ T (trán, mũi, cằm) dầu hơn rõ rệt, hai má thường hoặc khô.
Tình trạng da là những gì da đang gặp ở thời điểm bạn soi, có thể thay đổi theo mùa, theo sản phẩm khách dùng, theo giấc ngủ, nội tiết hay thời tiết. Ví dụ: thiếu nước, đỏ và dễ kích ứng (nhạy cảm), có mụn, có đốm sắc tố, có nếp nhăn, có vùng đỏ li ti nhìn thấy mạch máu nhỏ, có vết thương, vừa cháy nắng.
Một khách có thể là da dầu nhưng đang thiếu nước, hoặc da khô mà vẫn nổi mụn. Vì vậy phiếu da tốt luôn có hai dòng: loại da và tình trạng da hôm nay. Nhiều tài liệu nghề xếp “da nhạy cảm” vào tình trạng hoặc đặc điểm đi kèm chứ không phải một loại da riêng; spa của bạn có thể dùng cách chia khác, miễn là cả nhóm hiểu giống nhau.
Hình 2. Cận cảnh bề mặt da mặt: thấy các lỗ chân lông li ti, vùng da bóng phản chiếu ánh sáng, một nếp nhăn mảnh và một nốt nhỏ màu sẫm. Khi soi da, kỹ thuật viên ghi lại những chi tiết như vậy theo từng vùng, chỉ mô tả, không chẩn đoán (Ảnh: Angela Roma, Pexels)
Khi nào cần soi da
Lần đầu khách đến spa, trước buổi chăm sóc da mặt đầu tiên.
Mỗi lần làm dịch vụ da mặt, soi lại nhanh vì tình trạng da thay đổi. Khách quen tháng trước da ổn, tháng này có thể đang cháy nắng hoặc vừa bắt đầu dùng sản phẩm có retinoid.
Trước các bước có rủi ro kích ứng: tẩy tế bào chết, lấy nhân mụn, xông hơi, mặt nạ có hoạt chất, wax lông mặt.
Khi khách báo có thay đổi: vừa đổi mỹ phẩm, vừa đi điều trị da ở cơ sở y tế, đang mang thai, đang dùng thuốc mới.
Soi da đi liền với phiếu tư vấn và thông tin sức khỏe. Soi da cho biết da đang ra sao; phiếu tư vấn cho biết lý do và những gì không được làm. Thiếu một trong hai, quyết định của bạn dễ sai.
Chuẩn bị trước khi soi
Không gian và ánh sáng
Soi da cần ánh sáng đủ và trung thực. Ánh sáng ban ngày gián tiếp từ cửa sổ hoặc đèn trắng ở vị trí cố định là tốt nhất. Đèn vàng làm da trông hồng hào hơn, đèn quá chói làm mất chi tiết bóng dầu. Cố gắng soi ở cùng một chỗ, cùng một loại đèn cho mọi lần, để so sánh giữa các buổi có ý nghĩa.
Dụng cụ
Phiếu da (giấy hoặc phần mềm của spa), bút.
Sữa tẩy trang, sữa rửa mặt dịu nhẹ, bông tẩy trang, khăn sạch.
Giấy thấm dầu không phấn (loại trơn).
Đèn kính lúp (nếu spa có) và nắp che kính.
Bông hoặc miếng che mắt cho khách.
Găng tay dùng một lần, dung dịch sát khuẩn tay.
Gương cầm tay để chỉ cho khách xem.
Máy soi da cầm tay (nếu spa có) cùng khăn hoặc dung dịch vệ sinh đầu máy theo hướng dẫn hãng.
Vệ sinh
Rửa tay, lau khô và đeo găng mới trước khi chạm vào da mặt khách, theo quy định spa. Khăn trùm tóc, khăn phủ ngực là đồ sạch cho từng khách. Đầu máy soi da và mặt kính lúp lau sạch trước và sau mỗi khách bằng loại dung dịch hãng cho phép; không xịt trực tiếp lên phần điện tử.
Quy trình soi da từng bước (khoảng 10–15 phút, tham khảo)
Bước 1: Hỏi trước khi nhìn
Ngồi đối diện khách, hỏi bằng câu ngắn, dễ trả lời. Những câu nên có:
“Sau khi rửa mặt khoảng một tiếng, chị thấy da căng, bình thường hay bắt đầu bóng?”
“Buổi trưa, chỗ nào trên mặt chị bóng dầu nhất?”
“Chị đang dùng những sản phẩm gì, buổi sáng và buổi tối? Có sản phẩm nào chứa retinol, tretinoin, AHA, BHA không?”
“Gần đây chị có đi nắng nhiều, đi biển, lột da, laser, tiêm hay điều trị gì ở da không?”
“Có sản phẩm nào từng làm chị đỏ, ngứa, rát không?”
“Chị muốn cải thiện điều gì nhất?”
Ghi lại đúng lời khách nói. Khách nói “da dầu” không có nghĩa bạn ghi “da dầu”; đó chỉ là cảm nhận của khách, bạn sẽ kiểm chứng ở các bước sau.
Bước 2: Nhìn tổng thể khi khách còn trang điểm
Trước khi tẩy trang, nhìn khuôn mặt ở khoảng cách nói chuyện bình thường. Chú ý vùng nào đã bóng lên qua lớp nền, vùng nào lớp nền bị “mốc”, đọng vảy, nhất là quanh cánh mũi và khóe miệng. Đây là gợi ý ban đầu, chưa kết luận được gì vì trang điểm che nhiều chi tiết.
Bước 3: Thử giấy thấm dầu (nếu khách chưa rửa mặt gần đây)
Nếu khách đến không trang điểm và chưa rửa mặt trong vài giờ, đây là lúc thử giấy thấm dầu tốt nhất. Lấy từng tờ giấy sạch, ấn nhẹ vài giây lên trán, mũi, cằm, má trái, má phải, mỗi vùng một tờ. Đặt các tờ lên nền tối theo đúng thứ tự, nhìn độ trong của vết dầu.
Đọc kết quả như sau (tham khảo):
Vết dầu rõ ở cả năm tờ: nghiêng về da dầu.
Vết dầu rõ ở trán, mũi, cằm; hai má gần như khô: nghiêng về da hỗn hợp.
Rất ít dầu ở mọi vùng: da thường hoặc da khô, cần thêm quan sát và hỏi về cảm giác căng.
Kết quả bị sai lệch nếu khách vừa rửa mặt, vừa thoa kem dưỡng, kem chống nắng, hoặc vừa ra mồ hôi nhiều ngoài nắng. Khi đó, bỏ qua bước này và dựa vào câu trả lời ở bước 1 cùng quan sát dưới đèn. Không bắt khách ngồi chờ quá lâu chỉ để làm thử.
Bước 4: Tẩy trang và làm sạch dịu nhẹ
Tẩy trang kỹ vùng mắt, môi, rồi rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ. Thấm khô bằng khăn sạch, không chà xát, vì chà mạnh làm da đỏ lên và bạn sẽ đọc sai mức độ nhạy cảm. Ngay sau khi rửa, dầu trên bề mặt gần như bị lấy đi, nên lúc này bạn quan sát kết cấu da, lỗ chân lông, vảy, sắc tố, mụn, chứ không đánh giá độ dầu.
Bước 5: Soi dưới đèn kính lúp
Đặt miếng che mắt hoặc bông ẩm lên hai mắt khách trước khi bật đèn. Kéo kính lúp đến gần mặt khách ở khoảng cách bạn nhìn rõ (tùy độ phóng đại của đèn), không để thân đèn chạm mặt khách. Soi theo một thứ tự cố định để không bỏ sót, ví dụ: trán → giữa hai lông mày → mũi và cánh mũi → má phải → má trái → quanh miệng → cằm → đường viền hàm → cổ.
Ở mỗi vùng, ghi nhận:
Lỗ chân lông: to, nhỏ, có nhân đen hay không.
Bề mặt: mịn, thô ráp, có vảy mịn, có nếp nhăn mảnh.
Màu sắc: đều màu, có đốm nâu, có vùng đỏ, có mạch máu nhỏ thấy rõ.
Mụn: mụn đầu đen, mụn đầu trắng, mụn viêm đỏ, mụn có mủ, vị trí tập trung.
Những điểm cần tránh: vết trầy, vết thương hở, vùng bong tróc mạnh, nốt ruồi, nốt lạ.
Khi xong, đẩy đèn ra xa, tắt đèn và đậy nắp kính. Nhiều hãng khuyến cáo không để kính lúp hứng ánh nắng trực tiếp khi không dùng, vì thấu kính có thể hội tụ ánh sáng thành điểm nóng; hãy làm theo hướng dẫn sử dụng của đèn spa bạn.
Bước 6: Sờ da bằng tay đeo găng
Dùng đầu ngón tay đeo găng lướt nhẹ lên trán, má, cằm. Cảm nhận da mịn hay ráp, mỏng hay dày, có những nốt sần nhỏ dưới da hay không. Có thể dùng hai ngón tay đẩy nhẹ một vùng da nhỏ ở má sát vào nhau: nếu hiện nhiều nếp nhăn mảnh như giấy, da có thể đang thiếu nước. Thao tác này phải thật nhẹ, không véo, không kéo mạnh, đặc biệt quanh mắt.
Hình 3. Kỹ thuật viên đeo găng màu hồng đặt nhẹ các đầu ngón tay lên trán và thái dương của khách đang nằm nhắm mắt, tóc trùm mũ giấy. Khi sờ để đánh giá da, chỉ lướt và ấn thật nhẹ, không véo hay kéo da (Ảnh: cottonbro studio, Pexels)
Bước 7: Theo dõi phản ứng của da
Sau vài phút kể từ khi làm sạch, nhìn lại: vùng nào đỏ lên nhanh, lâu hết đỏ? Khách có thấy châm chích, nóng rát chỉ với sữa rửa mặt dịu nhẹ không? Da dễ đỏ với thao tác nhẹ là dấu hiệu bạn cần chọn quy trình dịu nhẹ, bỏ bớt bước mạnh. Đây là quan sát, không phải xét nghiệm dị ứng; nếu spa dùng sản phẩm mới có hoạt chất, vẫn phải thử trên vùng da nhỏ theo quy định.
Bước 8: Tổng hợp, ghi phiếu và giải thích cho khách
Gộp kết quả của các bước: lời khách nói, giấy thấm dầu (nếu có), quan sát dưới đèn, cảm nhận khi sờ. Ghi loại da và tình trạng da hôm nay riêng biệt. Ghi chú những vùng phải tránh. Sau đó cầm gương cho khách xem, giải thích bằng lời dễ hiểu (xem phần “Nói với khách thế nào” bên dưới).
Bảng tham khảo: dấu hiệu thường gặp theo loại da
Bảng chỉ để định hướng. Nhiều khách mang dấu hiệu của hai cột, và kết luận luôn dựa trên nhiều bước kiểm tra cộng lại.
Dấu hiệu | Da thường | Da dầu | Da khô | Da hỗn hợp |
|---|---|---|---|---|
Cảm giác khoảng một giờ sau rửa mặt (khách kể) | Dễ chịu | Bắt đầu bóng | Căng, khô | Chữ T bóng, má căng hoặc bình thường |
Giấy thấm dầu (khi chưa rửa mặt) | Ít dầu, đều | Dầu rõ ở hầu hết các vùng | Rất ít hoặc không có | Dầu rõ ở trán, mũi, cằm |
Lỗ chân lông | Nhỏ, đều | To, rõ, nhất là mũi, má trong | Nhỏ, khó thấy | To ở chữ T, nhỏ ở má |
Bề mặt khi sờ | Mịn | Mịn đến hơi dày, trơn | Thô ráp, có thể bong vảy mịn | Khác nhau giữa các vùng |
Mụn đầu đen, mụn ẩn | Ít | Thường gặp hơn | Ít | Tập trung ở chữ T |
Hướng chăm sóc ở spa (tham khảo) | Duy trì, làm sạch dịu | Làm sạch kỹ nhưng không làm khô da, cân bằng dầu | Làm sạch nhẹ, cấp ẩm, phục hồi | Chia vùng: sản phẩm riêng cho chữ T và hai má |
Ví dụ của chị Lan: chị kể trưa bóng nhẫy, giấy thấm dầu ở trán, mũi rõ dầu, má gần như khô; dưới đèn, hai má có vảy mịn và nếp nhăn mảnh khi đẩy nhẹ da. Ghi phiếu: Loại da: hỗn hợp. Tình trạng hôm nay: má thiếu nước, bong vảy nhẹ; có vài nhân mụn đầu đen ở cánh mũi. Quy trình hợp lý là làm sạch dịu cả mặt, mặt nạ đất sét chỉ đắp vùng chữ T nếu cần, mặt nạ cấp ẩm cho hai má.
Hình 4. Ảnh phóng to bề mặt da ở một vùng cơ thể (không phải da mặt): thấy lỗ nang lông, đường vân da và lông tơ. Đèn kính lúp giúp kỹ thuật viên nhìn rõ những chi tiết nhỏ tương tự trên da mặt khách (Ảnh: Kaboompics, Pexels)
Dùng máy soi da cầm tay và đèn chuyên dụng sao cho đúng mức
Nhiều spa có máy soi da cầm tay kết nối điện thoại hoặc máy tính bảng, chụp ảnh phóng to và đưa ra chỉ số như độ ẩm, độ dầu, lỗ chân lông. Thiết bị này hữu ích để chụp ảnh lưu hồ sơ và để khách tự thấy da mình, nhưng cần nhớ:
Chỉ số phụ thuộc điều kiện đo: vừa rửa mặt hay chưa, vừa thoa kem hay chưa, nhiệt độ và độ ẩm phòng, lực áp đầu máy. Đo lại hai lần có thể ra hai con số khác nhau.
Không phải thiết bị y tế chẩn đoán (trừ khi nhà sản xuất có chứng nhận và spa được phép dùng như vậy). Không dùng con số để kết luận khách “bị bệnh” gì.
Không dùng kết quả để dọa khách mua liệu trình. Con số chỉ là một dữ liệu bên cạnh lời kể và quan sát của bạn.
Vệ sinh đầu máy giữa các khách theo hướng dẫn hãng.
Một số nơi dùng đèn Wood (đèn tia cực tím) để soi trong phòng tối. Thiết bị này phát tia UV, cần được đào tạo riêng, phải che mắt khách và người dùng theo hướng dẫn của hãng, và các màu huỳnh quang trên da chỉ mang tính gợi ý. Trong y khoa, đèn Wood là công cụ hỗ trợ bác sĩ khám; ở spa, nếu không được đào tạo và không có quy định rõ, tốt nhất là không dùng.
Dù có máy hay không, mắt, tay và câu hỏi của kỹ thuật viên vẫn là phần chính. Một kỹ thuật viên soi da cẩn thận với đèn kính lúp đơn giản vẫn đánh giá tốt hơn người chỉ đọc con số trên màn hình.
Ghi phiếu da theo vùng
Phiếu da nên có sơ đồ khuôn mặt chia vùng để đánh dấu nhanh, kèm phần chữ. Một mẫu đơn giản:
Mục | Nội dung ghi |
|---|---|
Ngày, người soi | 12/11, KTV Hoa |
Khách kể | Trưa bóng dầu; má hay căng; dùng sữa rửa mặt tạo bọt mạnh, không dùng kem dưỡng |
Sản phẩm, điều trị gần đây | Không retinoid; không laser, lột da trong thời gian gần đây (theo lời khách) |
Loại da | Hỗn hợp |
Tình trạng hôm nay | Má thiếu nước, bong vảy nhẹ; nhân mụn đầu đen ở cánh mũi; không mụn viêm |
Vùng tránh | Nốt ruồi nhỏ ở má trái; vết trầy ở cằm |
Phản ứng khi làm sạch | Má đỏ nhẹ, hết sau vài phút |
Ảnh lưu (nếu khách đồng ý) | Có, 2 ảnh, lưu trong hồ sơ khách |
Đề xuất buổi này | Làm sạch dịu, lấy nhân mụn nông ở cánh mũi nếu khách đồng ý, mặt nạ chia vùng, dưỡng ẩm |
Lời dặn | Thử sữa rửa mặt dịu hơn, thêm kem dưỡng ẩm; khuyên dùng kem chống nắng theo hướng dẫn sản phẩm |
Một vài lưu ý khi ghi:
Ghi những gì thấy được, không ghi tên bệnh. Viết “mảng đỏ bong vảy ở hai bên cánh mũi” chứ không viết “viêm da tiết bã”.
Chụp ảnh chỉ khi khách đồng ý, lưu trong hệ thống của spa, không đăng mạng xã hội, không lưu trên điện thoại cá nhân.
Mỗi lần soi lại, so với phiếu cũ để thấy thay đổi, giúp bạn và khách theo dõi tiến triển một cách trung thực.
Nói với khách thế nào
Cách bạn nói kết quả quyết định khách tin bạn hay thấy bị ép mua. Vài nguyên tắc:
Mô tả, không phán xét. Nói “vùng trán và mũi của chị tiết dầu nhiều hơn hai má” thay vì “da chị xấu quá”.
Cho khách xem: cầm gương, chỉ vào vùng bạn nói, hoặc cho xem ảnh soi nếu có.
Nói rõ giới hạn: “Em chỉ đánh giá để chọn sản phẩm chăm sóc, không chẩn đoán bệnh. Chỗ này chị nên đi khám da liễu để bác sĩ xem.”
Không hứa kết quả: tránh “làm 5 buổi là hết mụn”, “trắng lên ngay”.
Gợi ý thay đổi nhỏ, dễ làm: ví dụ đổi sữa rửa mặt dịu hơn, thêm kem dưỡng ẩm, dùng kem chống nắng. Khi khách đang được bác sĩ điều trị, khuyên khách hỏi bác sĩ trước khi đổi sản phẩm.
Mẫu câu với chị Lan: “Chị ơi, vùng trán và mũi của chị tiết dầu khá nhiều, nên chị thấy trưa bóng là đúng. Nhưng hai má lại đang thiếu nước, chị nhìn gương nè, có vảy mịn ở đây. Có thể sữa rửa mặt tạo bọt mạnh đang làm má khô thêm. Hôm nay em làm sạch dịu, đắp mặt nạ riêng cho từng vùng. Chị có thể thử sữa rửa mặt dịu hơn và thêm kem dưỡng ẩm, rồi lần sau mình soi lại xem má có đỡ căng không.”
Hình 5. Một phụ nữ mặc áo choàng tắm, đặt tay lên má và quan sát da mình trong gương ở nhà. Cho khách xem gương khi giải thích kết quả soi da, và hướng dẫn khách tự theo dõi da tại nhà, giúp khách hiểu rõ lời tư vấn hơn (Ảnh: Sora Shimazaki, Pexels)
Khi nào dừng lại và khuyên khách đi khám
Trong lúc soi da, nếu thấy một trong các dấu hiệu dưới đây, không làm dịch vụ trên vùng đó, báo quản lý và nhẹ nhàng khuyên khách đi khám bác sĩ da liễu. Bạn không cần, và không được, nói đó là bệnh gì.
Nốt ruồi hoặc nốt sắc tố mà khách kể mới xuất hiện, to ra, đổi màu, bờ không đều, ngứa hoặc chảy máu.
Vết loét, vết thương lâu không lành.
Mụn viêm nhiều, sưng to, đau, mụn nang hoặc mụn để lại sẹo lõm.
Vùng da sưng, nóng, đỏ, đau, có mủ, hoặc khách sốt.
Mụn nước thành chùm (ví dụ quanh môi), vùng da nghi nhiễm nấm hay nhiễm trùng có thể lây: hoãn dịch vụ da mặt, không chạm vào vùng đó, thay găng, vệ sinh dụng cụ.
Mảng đỏ, bong vảy lan rộng, ngứa nhiều, hoặc da phản ứng mạnh với sản phẩm rất dịu.
Da đang cháy nắng, phồng rộp, hoặc vừa điều trị bằng laser, lột da, tiêm ở cơ sở y tế mà khách chưa được bác sĩ cho phép chăm sóc.
Ghi lại vào phiếu: đã thấy gì, đã khuyên gì, khách đồng ý hay không. Khi khách vẫn muốn làm, quyết định cuối cùng theo quy định của spa và người quản lý, không phải theo áp lực doanh số.
Lỗi thường gặp khi soi da
Lỗi | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
Tin ngay lời khách “da em dầu/khô” | Chọn sai sản phẩm, da khô rát hoặc bít tắc | Kiểm chứng bằng giấy thấm dầu, đèn, sờ da |
Đánh giá độ dầu ngay sau khi rửa mặt | Ghi da dầu thành da khô | Đánh giá dầu trước khi rửa hoặc dựa vào lời kể |
Chỉ ghi một loại da, không ghi tình trạng | Bỏ sót thiếu nước, mụn, đỏ | Phiếu luôn có hai dòng riêng |
Soi dưới đèn vàng, mỗi lần một chỗ | Màu da sai, không so sánh được | Cố định vị trí và loại đèn |
Bật đèn kính lúp không che mắt khách | Khách chói, khó chịu | Che mắt trước khi bật đèn |
Chà khăn mạnh khi lau khô | Da đỏ giả, đọc sai mức nhạy cảm | Thấm khô nhẹ |
Dùng tên bệnh trong phiếu và lời nói | Vượt phạm vi nghề, khách hoang mang | Mô tả điều nhìn thấy, khuyên đi khám |
Dùng chỉ số máy soi để ép mua liệu trình | Mất lòng tin, phàn nàn | Giải thích trung thực, không hứa kết quả |
Không vệ sinh đầu máy, mặt kính | Nguy cơ lây nhiễm chéo | Lau trước và sau mỗi khách theo hướng dẫn hãng |
Danh sách kiểm tra an toàn
Trước khi soi:
Đã có phiếu tư vấn, hỏi về thuốc, sản phẩm có hoạt chất, điều trị da gần đây, dị ứng.
Ánh sáng trắng, đủ sáng, vị trí cố định.
Đầu máy soi da, mặt kính lúp đã được lau sạch.
Rửa tay, đeo găng mới.
Có miếng che mắt cho khách.
Trong khi soi:
Tẩy trang và làm sạch dịu, thấm khô nhẹ, không chà.
Che mắt khách trước khi bật đèn; không để đèn chạm mặt khách.
Soi theo thứ tự vùng cố định, ghi cả điểm cần tránh.
Sờ nhẹ, không véo, không kéo da, nhất là quanh mắt.
Gặp dấu hiệu bất thường: dừng, không làm vùng đó, báo quản lý.
Sau khi soi:
Tắt đèn, đẩy đèn ra xa, đậy nắp kính.
Lau đầu máy, mặt kính; bỏ bông, găng đã dùng.
Ghi phiếu: loại da, tình trạng hôm nay, vùng tránh, phản ứng, lời khuyên đã đưa.
Ảnh chỉ chụp và lưu khi khách đồng ý, trong hệ thống của spa.
Câu hỏi thường gặp
Có mấy loại da mặt?
Trong nghề spa, cách chia phổ biến là bốn loại: da thường, da dầu, da khô và da hỗn hợp. Bên cạnh đó là các tình trạng như thiếu nước, nhạy cảm, có mụn, có đốm sắc tố. Một số giáo trình chia khác hoặc thêm “da nhạy cảm” thành loại riêng; quan trọng là bạn mô tả rõ những gì thấy được.
Làm sao phân biệt da khô với da thiếu nước?
Da khô là thiếu dầu, thường kéo dài và có lỗ chân lông nhỏ. Da thiếu nước là thiếu ẩm, có thể xảy ra ở cả da dầu: vừa bóng dầu vừa có nếp nhăn mảnh, cảm giác căng. Bài “Chăm sóc da khô và da thiếu nước tại spa” trên NAMBIN hướng dẫn chi tiết hơn.
Thử giấy thấm dầu ở nhà có chính xác không?
Có thể cho gợi ý nếu làm đúng lúc: da sạch, không thoa sản phẩm, đã qua vài giờ sau khi rửa mặt, không vừa ra mồ hôi nhiều. Kết quả vẫn chỉ là một dữ liệu; khi đến spa, kỹ thuật viên sẽ kết hợp thêm quan sát và hỏi thói quen.
Loại da có thay đổi không?
Loại da khá ổn định nhưng có thể thay đổi theo tuổi, nội tiết, khí hậu. Tình trạng da thì thay đổi nhanh hơn nhiều, có khi theo từng mùa hoặc từng tuần. Vì vậy cần soi lại mỗi lần làm dịch vụ da mặt, không chỉ dựa vào phiếu lần đầu.
Máy soi da báo độ ẩm thấp, có phải da bị bệnh không?
Không. Chỉ số của máy soi da cầm tay chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như vừa rửa mặt, sản phẩm đang thoa, độ ẩm phòng. Đó chỉ là một dữ liệu tham khảo cho việc chọn sản phẩm. Nếu khách lo lắng về bệnh da, hãy khuyên khách đi khám bác sĩ da liễu.
Kỹ thuật viên spa có được nói khách bị bệnh gì không?
Không nên. Kỹ thuật viên mô tả những gì nhìn thấy, chọn chăm sóc trong phạm vi nghề và khuyên khách đi khám khi thấy dấu hiệu bất thường. Chẩn đoán và điều trị bệnh da là việc của bác sĩ.
Bài tập thực hành
Soi chéo theo cặp. Hai bạn học soi da cho nhau theo đủ 8 bước, ghi phiếu riêng. Sau đó đổi phiếu, so sánh: hai người có cùng kết luận về loại da và tình trạng da không? Chỗ nào khác, vì sao?
Thử giấy thấm dầu đúng lúc và sai lúc. Buổi sáng chưa rửa mặt, thử giấy thấm dầu ở năm vùng. Rửa mặt xong, thử lại ngay. Dán hai bộ giấy cạnh nhau để thấy vì sao không đánh giá độ dầu ngay sau khi rửa.
Tập thứ tự soi dưới đèn. Đọc to thứ tự vùng khi soi (trán, giữa mày, mũi, má phải, má trái, quanh miệng, cằm, viền hàm, cổ) cho đến khi thuộc. Người hướng dẫn kiểm tra xem bạn có che mắt bạn học trước khi bật đèn và đậy nắp kính sau khi xong không.
Viết lại câu ghi phiếu. Sửa các câu sau thành câu mô tả, không gọi tên bệnh: (a) “khách bị nấm da”; (b) “nốt ruồi ung thư”; (c) “viêm da cơ địa”. Gợi ý: mô tả màu, hình dạng, vị trí, cảm giác của khách.
Đóng vai nói kết quả. Một bạn đóng vai khách da hỗn hợp, má thiếu nước, rất lo “da xấu”. Bạn còn lại giải thích kết quả trong khoảng 2 phút: mô tả, cho xem gương, nói giới hạn, gợi ý thay đổi nhỏ, không hứa kết quả.
Đóng vai dừng lại. Khách có một nốt ruồi ở má, kể là “mấy tháng nay nó to ra và hay ngứa”. Tập câu nói khuyên khách đi khám, không làm hoảng sợ, và ghi phiếu.
Tiêu chí tự đánh giá: hỏi đủ trước khi nhìn; đánh giá độ dầu đúng thời điểm; làm sạch và thấm khô nhẹ; che mắt khi dùng đèn; soi theo thứ tự cố định; ghi riêng loại da và tình trạng da; không dùng tên bệnh; nói kết quả trung thực, không ép mua; nhận ra dấu hiệu phải dừng và khuyên đi khám; vệ sinh dụng cụ trước và sau mỗi khách.
