“Anh qua xem giúp, chủ đầu tư đưa bộ bản vẽ điện, mai bắt đầu cắt rãnh đi ống rồi.” Nhiều thợ phụ mới vào nghề cầm tập giấy khổ A3 toàn vòng tròn, gạch chéo, chữ viết tắt mà không biết bắt đầu từ đâu. Đọc sai một ký hiệu có thể dẫn tới thiếu ổ cắm, nhầm nhóm đèn hoặc aptomat không khớp với dây; sửa khi tường đã trát, sơn thì vừa tốn tiền vừa mất uy tín.
Bài này hướng dẫn thợ điện dân dụng và người học nghề đọc bản vẽ điện nhà ở theo một trình tự cố định: khung tên và ghi chú chung, bảng ký hiệu, mặt bằng bố trí thiết bị, mặt bằng đi dây, sơ đồ nguyên lý (sơ đồ một sợi) tủ điện, đối chiếu với hiện trường và bóc khối lượng vật tư. Cách chọn tiết diện dây và aptomat cho từng mạch đã có ở bài chọn tiết diện dây điện và aptomat; bài này tập trung vào hiểu đúng điều người thiết kế muốn nói trên giấy.
An toàn trước hết: bản vẽ cho biết dây được thiết kế đi đâu, không chứng minh dây thực tế đi đúng như vậy và càng không chứng minh dây đã hết điện. Trước mọi thao tác chạm vào dây, luôn cắt aptomat, treo biển và đo kiểm lại bằng dụng cụ hai cực (xem 5 quy tắc an toàn bắt buộc). Ký hiệu trên bản vẽ không thống nhất tuyệt đối giữa các đơn vị thiết kế: luôn tra bảng chú giải của chính bộ bản vẽ đó. Các ví dụ và con số trong bài là giá trị tham khảo để học cách đọc, không phải thiết kế cho một ngôi nhà cụ thể.
Một bộ bản vẽ điện nhà ở thường gồm những gì?
Bộ bản vẽ điện của nhà phố hoặc căn hộ thường có các phần sau (không phải bộ nào cũng đủ):
Danh mục bản vẽ: liệt kê số hiệu, tên từng tờ, tránh bỏ sót.
Ghi chú chung và bảng ký hiệu (chú giải): quy ước ký hiệu, loại dây, loại ống, độ cao lắp đặt mặc định của công tắc, ổ cắm, tủ điện.
Mặt bằng chiếu sáng: vị trí đèn, công tắc, nhóm đèn đi với công tắc nào, số mạch.
Mặt bằng ổ cắm và thiết bị công suất lớn (nhiều nơi gọi là mặt bằng “động lực”): ổ cắm thường, ổ cắm điều hòa, bình nóng lạnh, bếp, máy bơm.
Mặt bằng điện nhẹ: mạng internet, truyền hình, camera, chuông cửa. Phần này thường đi ống riêng, tách khỏi dây điện lực.
Sơ đồ nguyên lý tủ điện (thường vẽ dạng sơ đồ một sợi): từ nguồn vào, aptomat tổng, thiết bị chống dòng rò tới từng aptomat nhánh, kèm thông số dây và thiết bị.
Chi tiết lắp đặt và bảng thống kê vật tư (nếu đơn vị thiết kế có lập).
Với nhà dân tự xây, nhiều khi chỉ có một hai tờ mặt bằng vẽ tay hoặc ảnh chụp bản vẽ kiến trúc có đánh dấu bằng bút. Trình tự đọc trong bài vẫn áp dụng được.
Bước 1: Đọc khung tên, ghi chú chung và bảng ký hiệu trước
Thợ có kinh nghiệm không lao vào đếm ổ cắm ngay mà đọc phần “thủ tục” trước, vì nó quyết định cách hiểu mọi ký hiệu phía sau.
Khung tên và lần sửa đổi
Khung tên thường nằm ở góc dưới bên phải mỗi tờ. Cần xem:
Tên công trình, hạng mục, số hiệu bản vẽ: đúng nhà, đúng tầng, đúng hạng mục điện chưa.
Tỉ lệ: ví dụ 1:100 nghĩa là 1 cm trên giấy ứng với 100 cm (1 m) ngoài thực tế. Lưu ý bản photo, bản in thu nhỏ hoặc ảnh chụp sẽ làm sai tỉ lệ; khi đó dựa vào kích thước ghi bằng số chứ không đặt thước đo trên giấy.
Ngày và lần sửa đổi (revision): luôn hỏi chủ nhà hoặc giám sát “đây có phải bản mới nhất không?”, vì nhiều lỗi thi công đến từ việc làm theo bản cũ.
Ghi chú chung
Đây là nơi ghi quy ước cho cả bộ bản vẽ: độ cao lắp công tắc, ổ cắm tính từ mặt sàn hoàn thiện, loại dây, loại ống, yêu cầu tiếp địa. Khi trên mặt bằng không ghi độ cao cạnh từng thiết bị, độ cao trong ghi chú chung là căn cứ. Không lấy “thói quen” của mình thay cho ghi chú.
Bảng ký hiệu – “từ điển” của bộ bản vẽ
Bảng chú giải cho biết mỗi hình vẽ là thiết bị gì. Nhiều đơn vị vẽ theo kiểu của bộ ký hiệu quốc tế IEC 60617, nhưng vẫn có thể thêm hoặc đổi ký hiệu riêng. Bảng dưới đây là các dạng ký hiệu thường gặp để làm quen, không thay cho chú giải của từng bộ bản vẽ:
Ký hiệu thường gặp | Thường có nghĩa là | Điểm cần để ý khi đọc |
|---|---|---|
Vòng tròn có dấu X bên trong | Đèn (điểm đèn) | Bên cạnh thường có mã đèn, số lượng (ví dụ “4x”), công suất hoặc mã nhóm công tắc |
Đoạn thẳng dài có vạch ngắn ở hai đầu | Đèn tuýp (huỳnh quang hoặc LED tuýp) | Số vạch song song có thể chỉ số bóng trong một máng |
Vòng tròn nhỏ có một nét xiên (có thể có móc ở đầu) | Công tắc | Số nét, số móc phân biệt công tắc một cực, hai cực, công tắc đảo chiều; tra chú giải |
Nửa hình tròn | Ổ cắm | Thêm vạch có thể là ổ cắm có tiếp địa; số nhỏ cạnh bên có thể là số ổ trong một hộp hoặc độ cao lắp |
Hình chữ nhật, thường tô đen một nửa hoặc toàn bộ | Tủ điện, bảng điện | Đi kèm tên tủ (ví dụ tủ tổng, tủ tầng) để tra sang sơ đồ nguyên lý |
Đường thẳng có các gạch ngắn cắt ngang | Đường dây; số gạch là số dây | Có bản vẽ ghi một gạch kèm con số thay cho nhiều gạch |
Đường nối cong hoặc nét đứt từ công tắc tới đèn | Quan hệ điều khiển (công tắc nào bật đèn nào) | Thường không phải đường đi thực tế của dây |
Mũi tên kèm chữ “lên”, “xuống” hoặc ký hiệu đi qua sàn | Tuyến dây đi lên hoặc xuống tầng | Đối chiếu tờ mặt bằng tầng trên, tầng dưới |
Chữ cái kèm số (E, S, X, Q…) | Mã thiết bị theo kiểu châu Âu: E là đèn, S là công tắc, X là ổ cắm, Q là thiết bị đóng cắt | Bản vẽ kiểu Mỹ lại dùng chữ “$” cho công tắc; mỗi kiểu một quy ước |
Hình 1. Một sơ đồ phác thảo đơn giản: hộp A1 (theo mô tả của tác giả là tủ điện) nối tới hai đèn E1, E2 (vòng tròn có dấu X), công tắc S1, S2 (vòng tròn nhỏ có nét xiên) và ổ cắm X1 (nửa hình tròn). Chữ cái kèm số là mã thiết bị theo kiểu châu Âu. (Ảnh: Sunspeanzler, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)
Mẹo: chụp bảng chú giải lưu trong điện thoại để tra nhanh. Gặp ký hiệu không có trong chú giải thì hỏi người thiết kế hoặc giám sát, không đoán.
Bước 2: Đọc mặt bằng bố trí thiết bị
Mặt bằng là hình chiếu từ trên xuống của từng tầng, có tường, cửa, đồ vệ sinh, đôi khi có cả đồ nội thất. Thợ điện đọc mặt bằng theo thứ tự:
Xác định từng phòng: tên phòng, diện tích, cửa ra vào mở về phía nào. Hướng mở cửa quyết định công tắc nên đặt ở bên tay nắm hay bên bản lề.
Đếm thiết bị theo từng phòng: bao nhiêu điểm đèn, công tắc, ổ cắm, ổ cắm thiết bị riêng (điều hòa, bình nóng lạnh, bếp, máy giặt), ổ mạng, ổ truyền hình.
Đọc mã và thông tin ghi cạnh thiết bị: độ cao lắp (nếu có), số mạch, loại ổ.
Đọc kích thước: khoảng cách từ thiết bị tới tường, giữa các thiết bị. Kích thước ghi bằng số là căn cứ để lấy dấu ngoài hiện trường.
Hình 2. Mặt bằng bố trí thiết bị điện của một căn hộ minh họa kiểu châu Âu: phòng tắm (Bad), phòng ngủ (SZ), phòng khách liền bếp (WK) và hành lang; đèn mã E, công tắc mã S, ổ cắm mã X, kích thước ghi bằng centimet. Phòng tắm ghi “4xE2.2” là bốn đèn cùng mã; ổ cắm bếp ghi kèm độ cao “/40cm”. (Ảnh: Sunspeanzler, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)
Đọc thử Hình 2: căn hộ có phòng tắm (Bad), phòng ngủ (SZ), phòng khách liền bếp (WK) và hành lang. Phòng tắm ghi “4xE2.2”, nghĩa là bốn đèn cùng mã E2.2. Ở bếp có ổ cắm ghi “X3.2/40cm”, “X3.3/40cm”: phần sau dấu gạch chéo là độ cao lắp theo cách ghi của người vẽ. Hình chữ nhật nhỏ ghi “=B05+A1” ở hành lang nhiều khả năng là tủ điện (cùng mã A1 với tủ điện ở Hình 1 của cùng tác giả). Các ký hiệu ghi “Xtv1”, “Xtel1” là ổ truyền hình, ổ điện thoại. Kích thước màu xanh ghi theo centimet.
Khi đọc, đánh dấu ngay: thiết bị gần nguồn nước (cần đúng loại, đúng cấp bảo vệ, mạch có chống dòng rò), ổ cắm cho tải lớn (bếp, điều hòa, bình nóng lạnh – tra sang sơ đồ tủ xem có mạch riêng không) và chỗ có thể xung đột (ổ cắm sau tủ bếp, công tắc bị cánh cửa che, đèn trùng dầm hoặc quạt trần).
Bước 3: Đọc mặt bằng đi dây – nhóm đèn nào đi với công tắc nào
Trên nhiều bản vẽ dân dụng, người thiết kế vẽ đường nối tượng trưng từ công tắc tới đèn (nét cong, nét đứt). Đường này cho biết công tắc nào điều khiển đèn nào, còn tuyến ống thực tế do thợ chọn sao cho gọn, đúng kỹ thuật đi dây (xem bài đi dây điện âm tường). Nếu bản vẽ ghi rõ “tuyến ống” hoặc có chi tiết đi dây qua dầm, sàn thì phải theo đúng chỉ định đó.
Khi đọc mặt bằng đi dây, chú ý:
Nhóm đèn: các đèn nối chung một đường về một công tắc là một nhóm, bật tắt cùng nhau. Có bản vẽ đánh chữ a, b, c cạnh đèn và cạnh phím công tắc tương ứng.
Công tắc nhiều phím, công tắc hai chiều: một hộp công tắc có thể có nhiều nét tới nhiều nhóm đèn; công tắc hai chiều thường đi theo cặp ở hai đầu cầu thang, hành lang (xem bài lắp công tắc 2 chiều).
Số gạch trên đường dây: số dây trong đoạn đó, cần khi tính dây và chọn cỡ ống.
Số mạch (ví dụ C1, C2… hoặc số thứ tự): cho biết thiết bị thuộc aptomat nào trong tủ.
Thiết bị hiện hữu và thiết bị mới: bản vẽ cải tạo thường vẽ thiết bị cũ nét mờ, thiết bị mới nét đậm.
Hình 3. Bản vẽ cải tạo điện kiểu Mỹ: chú giải ở góc trên phân biệt thiết bị hiện có (xám) và thiết bị mới (đen), ghi chú tiếng Anh cho biết có 8 đèn âm trần mới, 8 công tắc mới và 1 quạt trần mới. Ký hiệu “$” là công tắc; mỗi nét đứt nối một công tắc với nhóm đèn nó điều khiển. (Ảnh: Swapdisk, Wikimedia Commons, CC BY 3.0)
Hình 3 là ví dụ bản vẽ cải tạo kiểu Mỹ: chú giải ở góc trái phân biệt thiết bị hiện có (màu xám) và thiết bị mới (màu đen), ghi chú bằng tiếng Anh cho biết có 8 đèn âm trần mới, 8 công tắc mới và 1 quạt trần mới. Ký hiệu “$” là công tắc theo quy ước Mỹ; mỗi nét đứt đen nối một công tắc với một nhóm đèn. Mỗi nước, mỗi đơn vị có quy ước riêng, vì vậy bước đọc chú giải là bắt buộc.
Bước 4: Đọc sơ đồ nguyên lý tủ điện (sơ đồ một sợi)
Sơ đồ nguyên lý tủ điện cho biết điện đi từ nguồn vào qua những thiết bị nào rồi chia ra các mạch. Ở nhà ở, sơ đồ này thường vẽ dạng sơ đồ một sợi: mỗi đường thẳng đại diện cho cả nhóm dây của mạch (pha, trung tính, có thể kèm dây bảo vệ), số dây thể hiện bằng các gạch ngắn cắt ngang. Cách đọc:
Đọc từ trên xuống: nguồn vào → thiết bị đóng cắt tổng → thanh cái → các nhánh.
Ở mỗi nhánh: loại thiết bị, số cực, dòng định mức, đặc tính cắt, dòng rò định mức (nếu có).
Bảng dưới sơ đồ: số mạch, tên mạch, loại và tiết diện dây, công suất tính toán.
Đối chiếu ngược lên mặt bằng: số mạch trên sơ đồ phải khớp với số mạch ghi cạnh thiết bị.
Hình 4. Sơ đồ một sợi tủ điện một pha của một căn hộ (ví dụ của tác giả ở châu Âu): thiết bị đóng cắt tổng QS1 40A, aptomat QF1 B20 cho bếp, năm RCBO 30 mA cho ổ cắm và máy giặt, hai aptomat B6 cho đèn, chống sét lan truyền FV1; bảng bên dưới ghi số mạch, tên mạch, loại cáp, dòng định mức và công suất từng mạch. (Ảnh: Dmitry G, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)
Đọc thử Hình 4, một sơ đồ tủ điện căn hộ một pha của một tác giả ở châu Âu:
QS1 40A: thiết bị đóng cắt tổng, dòng định mức 40 A.
QF1 B20: aptomat mạch số 1 (bếp điện), đặc tính cắt B, dòng định mức 20 A.
RCBO1 … RCBO5, ghi “B13 AC 0.03A” hoặc “B10 AC 0.03A”: aptomat chống dòng rò, đặc tính B, dòng định mức 13 A hoặc 10 A, loại AC, dòng rò tác động 0,03 A (30 mA), cấp cho các mạch ổ cắm và máy giặt.
QF2, QF3 B6: aptomat 6 A cho hai mạch đèn.
FV1: thiết bị chống sét lan truyền (xem bài lắp chống sét lan truyền SPD).
Dòng “cable” ở bảng dưới: “3G2,5” theo cách ghi cáp kiểu châu Âu là cáp 3 lõi có một lõi vàng xanh (bảo vệ), tiết diện mỗi lõi 2,5 mm²; “3G4” là 3 lõi 4 mm²; “3G1,5” là 3 lõi 1,5 mm².
Dây vàng xanh 6 mm² nối từ đường dây bảo vệ PE ra điểm nối đất vẽ ở góc phải; ghi chú dọc lề phải yêu cầu tủ chừa ít nhất 15 % chỗ trống (đây là yêu cầu của người vẽ cho tủ này).
Ở Việt Nam, bản vẽ thường ghi kiểu khác, ví dụ “MCB 1P 16A”, “RCBO 2P 20A 30mA”, “Cu/PVC 2x2,5 + E2,5” (hai dây 2,5 mm² kèm một dây tiếp địa 2,5 mm²). Cách ghi khác nhau nhưng cùng trả lời: thiết bị gì, bao nhiêu ampe, dây cỡ nào. Sơ đồ ví dụ trên vẽ theo quy định nơi tác giả làm việc; không chép nguyên sang nhà mình.
Lưu ý: chữ B, C trước con số (B13, C16…) là đặc tính cắt của aptomat, con số là dòng định mức (A). Khi thi công không tự ý đổi đặc tính hoặc tăng dòng định mức so với bản vẽ, vì aptomat được chọn để bảo vệ đúng loại dây phía sau nó.
Hình 5. Sơ đồ một sợi (trên) và ảnh một tủ điện đã lắp (dưới), theo mô tả của tác giả là ví dụ kèm sơ đồ: thiết bị đóng cắt tổng QS1 63A, bốn thiết bị chống dòng rò 40A/30mA, mỗi cái cấp cho hai aptomat nhánh. Trong ảnh, hàng dưới là bốn cặp aptomat, cạnh mỗi cặp có một cầu đấu màu xanh dương. Ảnh đã được làm mờ phần nhãn hãng trên thiết bị. (Ảnh: Dmitry G, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)
Hình 5 rất hữu ích để tập “dịch” sơ đồ ra tủ thật: phía trên là sơ đồ một sợi có thiết bị đóng cắt tổng QS1 63A, bốn thiết bị chống dòng rò RCD1 đến RCD4 (40A/30mA), mỗi cái cấp cho hai aptomat nhánh; phía dưới là ảnh một tủ điện đã lắp: hàng trên có bốn khối thiết bị lớn tương ứng bốn thiết bị chống dòng rò, hàng dưới là bốn cặp aptomat nhánh, cạnh mỗi cặp có một cầu đấu màu xanh dương. Hãy tập nhìn sơ đồ rồi chỉ ra thiết bị tương ứng trong tủ, và ngược lại. Phần lắp tủ chi tiết có ở bài lắp tủ điện gia đình.
Bước 5: Đối chiếu bản vẽ với hiện trường
Bản vẽ được lập trên giấy, còn ngôi nhà thật có dầm, cột, đường ống nước, tủ bếp, giường tủ. Trước khi cắt rãnh, đi ống, nên đi khảo sát một vòng cùng bản vẽ:
Lấy dấu từng thiết bị lên tường, trần bằng bút hoặc dây bật mực, theo kích thước trên bản vẽ và độ cao trong ghi chú chung.
Kiểm tra xung đột với tủ bếp, giường, cánh cửa, dầm, quạt trần, điều hòa và tuyến ống nước.
Kiểm tra nguồn: một pha hay ba pha, vị trí công tơ, tủ tổng, tủ tầng, hệ tiếp địa.
Với nhà cũ đang có điện: không suy ra “dây này không có điện” chỉ vì bản vẽ ghi mạch đó đã bỏ. Luôn đo kiểm. Trước khi khoan, đục tường cũ nên dò dây (xem bài dò dây điện âm tường trước khi khoan).
Mọi chỗ khác bản vẽ phải báo chủ nhà, giám sát hoặc người thiết kế thống nhất trước khi làm. Thay đổi đã chốt thì ghi đỏ lên bản vẽ (ngày, nội dung, người đồng ý); đó là cơ sở lập bản vẽ hoàn công giao chủ nhà, giúp sau này sửa chữa, khoan tường không trúng dây.
Bước 6: Bóc khối lượng vật tư từ bản vẽ
Đọc bản vẽ tốt thì báo giá cũng sát hơn (xem thêm bài báo giá, nhận việc và làm việc với khách). Cách bóc cơ bản:
Đếm thiết bị theo từng phòng, từng loại (đèn, công tắc theo số phím, ổ cắm, hộp âm tường…), đánh dấu tích lên bản vẽ để không sót, không trùng.
Đếm thiết bị trong tủ theo sơ đồ nguyên lý, chọn vỏ tủ đủ chỗ (cộng chỗ dự phòng nếu thiết kế yêu cầu).
Đo chiều dài tuyến dây theo kích thước ghi trên mặt bằng, cộng đoạn đi lên đi xuống tường và phần dư ở hai đầu để đấu nối.
Nhân với số dây (nếu dùng dây đơn), rồi cộng dự phòng hao hụt theo kinh nghiệm và thỏa thuận với chủ nhà (nhiều thợ cộng khoảng 5–10 %, chỉ là con số tham khảo).
Ví dụ (số giả định để luyện tập): một ổ cắm bếp cách tủ điện 6 m theo phương ngang trên mặt bằng. Đáy tủ điện ở độ cao 1,5 m, trần cao 3 m, ổ cắm lắp ở độ cao 0,4 m, dây đi ống trên trần rồi xuống tường. Chiều dài một sợi ước tính: lên từ tủ tới trần 1,5 m + ngang 6 m + xuống tường từ trần tới ổ 2,6 m + dư hai đầu 0,3 m × 2 = 10,7 m. Nếu tuyến dùng ba dây đơn (pha, trung tính, tiếp địa) thì cần khoảng 3 × 10,7 = 32,1 m dây, chưa tính dự phòng. Tiết diện dây lấy theo sơ đồ tủ, không tự chọn.
Tình huống thực tế
Mặt bằng có ổ cắm điều hòa nhưng sơ đồ tủ không có aptomat riêng
Thợ Tuấn đi dây cho một nhà phố ba tầng. Mặt bằng tầng 2 có ổ cắm ghi “ĐH” gần trần ở mỗi phòng ngủ, nhưng sơ đồ tủ tầng 2 chỉ có ba aptomat: chiếu sáng, ổ cắm và bình nóng lạnh. Thợ phụ đề xuất “cứ đấu ổ điều hòa vào mạch ổ cắm cho nhanh”. Tuấn không làm vậy: anh đánh dấu chỗ không khớp, chụp ảnh hai tờ bản vẽ gửi giám sát và hỏi: điều hòa đi mạch riêng hay đi chung, dây và aptomat bao nhiêu. Người thiết kế xác nhận bản vẽ tủ còn thiếu, gửi lại sơ đồ đã sửa với mạch riêng cho từng điều hòa. Bài học: chỗ nào mặt bằng và sơ đồ tủ không khớp là chỗ phải dừng lại hỏi, không tự quyết thay người thiết kế (tham khảo thêm bài đấu điện cho điều hòa treo tường).
Danh sách kiểm tra an toàn
☐ Đang cầm đúng bộ bản vẽ của công trình, đúng lần sửa đổi mới nhất.
☐ Đã đối chiếu số mạch trên mặt bằng với sơ đồ tủ; mọi chỗ không khớp đã được hỏi và có trả lời.
☐ Thiết bị gần nguồn nước nằm trên mạch có chống dòng rò theo thiết kế.
☐ Không tự ý tăng dòng định mức aptomat hoặc giảm tiết diện dây so với bản vẽ.
☐ Trước khi chạm vào dây có sẵn: đã cắt điện, treo biển, đo kiểm không còn điện bằng dụng cụ hai cực; không tin vào bản vẽ hay nhãn ghi trên tủ.
☐ Trước khi khoan, đục tường cũ: đã dò dây và hỏi chủ nhà về các tuyến dây âm tường.
☐ Mọi thay đổi khi thi công đã được ghi lên bản vẽ, có người đồng ý, để lập bản vẽ hoàn công.
Câu hỏi thường gặp
Nhà không có bản vẽ điện thì thợ làm sao?
Lập sơ đồ hiện trạng: đánh số từng aptomat trong tủ, lần lượt cắt từng aptomat và ghi lại đèn, ổ cắm nào mất điện (kiểm tra bằng bút thử hoặc đồng hồ, không chỉ nhìn đèn tắt), rồi vẽ lại mặt bằng từng phòng với số mạch tương ứng. Lưu ý: một ổ cắm có thể được cấp từ hai mạch khác nhau do người làm trước đấu sai, nên vẫn phải đo kiểm trước khi chạm vào dây.
Ký hiệu mỗi bản vẽ một kiểu, nên học theo chuẩn nào?
Làm quen các dạng ký hiệu phổ biến (nhiều đơn vị dựa trên bộ ký hiệu IEC 60617) để đọc nhanh, nhưng căn cứ cuối cùng luôn là bảng chú giải của chính bộ bản vẽ.
Thợ có được tự sửa bản vẽ khi thi công khác đi không?
Thợ được ghi chú chỗ thay đổi, nhưng quyết định thay đổi phải được chủ nhà và người thiết kế (hoặc giám sát) đồng ý, nhất là về tải, dây, aptomat, chống dòng rò, tiếp địa.
Bài tập thực hành
Bài 1 – Lập bảng thiết bị từ mặt bằng: Dùng Hình 2, lập bảng cho từng phòng (phòng tắm, phòng ngủ, phòng khách – bếp, hành lang): số đèn, số công tắc, số ổ cắm, ổ truyền hình, điện thoại. Ghi lại những ổ cắm có ghi độ cao.
Bài 2 – Dịch sơ đồ tủ điện ra bảng mạch: Dùng Hình 4, lập bảng gồm các cột: số mạch, tên mạch, thiết bị bảo vệ (loại, đặc tính, dòng định mức, dòng rò nếu có), loại dây. Viết một câu giải thích cho chủ nhà vì sao mạch ổ cắm có chống dòng rò 30 mA.
Bài 3 – Vẽ sơ đồ hiện trạng: Chọn một phòng trong nhà mình, vẽ mặt bằng đơn giản theo tỉ lệ (có cửa, cửa sổ), đặt ký hiệu đèn, công tắc, ổ cắm, vẽ đường nối công tắc – đèn, ghi số mạch. Làm thêm bảng chú giải riêng cho bản vẽ đó.
Kết luận
Đọc bản vẽ điện là kỹ năng giúp thợ tự nhận và điều hành được một công trình. Hãy luôn đi theo một trình tự: khung tên và lần sửa đổi → ghi chú chung và chú giải → mặt bằng bố trí → mặt bằng đi dây → sơ đồ tủ điện → đối chiếu hiện trường → bóc vật tư. Chỗ nào không khớp thì dừng lại hỏi, chỗ nào thay đổi thì ghi lại. Và dù bản vẽ có đẹp đến đâu, trước khi chạm vào dây vẫn phải cắt điện và đo kiểm.
