"Anh ơi, nhà em có 8 phòng trọ mà chỉ có một đồng hồ nước tổng. Tháng nào chia tiền nước cũng cãi nhau, phòng ít người kêu bị gánh cho phòng đông người. Anh lắp cho mỗi phòng một đồng hồ riêng được không?" Chủ nhà trọ, nhà nguyên căn chia phòng cho thuê, chủ căn hộ dịch vụ đều hay gọi thợ nước vì việc này.
Nghe thì đơn giản: cắt ống, chèn đồng hồ vào là xong. Thực tế, lắp sai sẽ kéo theo nhiều cuộc gọi: đồng hồ chạy khi phòng đi vắng vì ống nối chéo sang phòng bên, đồng hồ quay ngược, mặt kính mờ, tổng đồng hồ con lệch xa đồng hồ tổng và chủ nhà quay sang nghi thợ.
Bài này hướng dẫn thợ nước: khảo sát đường ống trước khi báo giá, chọn đồng hồ và phụ kiện đúng, lắp đúng chiều, đúng tư thế, có van khóa và chỗ niêm phong, thử từng phòng để chắc không có ống nối chéo, rồi bàn giao chỉ số đầu và cách ghi số hằng tháng cho cả chủ nhà lẫn người thuê.
Phân biệt với các bài đã có: dùng đồng hồ nước để dò chỗ rò âm tường xem Dò rò nước âm tường không đục phá; bồn cầu rỉ nước làm hao nước xem Bồn cầu chảy nước liên tục. Bài này nói về việc lắp đặt đồng hồ đo nước riêng cho từng phòng, từng hộ trên đường ống của chủ nhà.
Đồng hồ tổng và đồng hồ con khác nhau thế nào?
Đồng hồ tổng là đồng hồ của đơn vị cấp nước, lắp ở đầu đường ống vào nhà, có niêm phong (kẹp chì, tem) của đơn vị đó. Hóa đơn nước hằng tháng của chủ nhà tính theo đồng hồ này. Thợ không được tháo, dịch chuyển, phá niêm phong đồng hồ tổng. Muốn di dời hay thay đồng hồ tổng, chủ nhà phải liên hệ đơn vị cấp nước.
Đồng hồ con (còn gọi là đồng hồ phụ, đồng hồ riêng từng phòng) là đồng hồ chủ nhà tự mua, lắp trên đường ống phía sau đồng hồ tổng, thường là sau bồn nước mái hoặc sau máy bơm. Nó dùng để chia tiền nước trong nội bộ giữa chủ nhà và người thuê. Tất cả việc thợ làm trong bài này đều nằm trên phần ống của chủ nhà.
Có hai điều nên nói rõ với chủ nhà ngay từ đầu:
Tổng các đồng hồ con gần như không bao giờ bằng đúng đồng hồ tổng. Có nước dùng chung (rửa sân, tưới cây, nhà vệ sinh chung), có rò rỉ trên đoạn ống chung, có sai số của từng đồng hồ và có lượng nước chảy rất nhỏ mà đồng hồ cơ không ghi kịp. Phần chênh lệch xử lý thế nào là thỏa thuận giữa chủ nhà và người thuê, nên ghi trong hợp đồng thuê.
Cách tính tiền nước cho người thuê (đơn giá, có được cộng thêm phí hay không) là chuyện của chủ nhà theo quy định địa phương và hợp đồng, không phải phần việc của thợ. Thợ chỉ lắp đúng và bàn giao chỉ số rõ ràng. Nếu chủ nhà hỏi, khuyên họ hỏi đơn vị cấp nước hoặc cơ quan quản lý ở địa phương.
Bước 1: Khảo sát đường ống trước khi báo giá
Đây là bước quyết định việc lắp có thành công hay không. Nguyên tắc cốt lõi: nước vào mỗi phòng chỉ được đi qua đúng một đường, và đường đó phải đi qua đồng hồ của phòng đó.
Khi đến khảo sát, làm lần lượt:
Tìm nguồn cấp chung: nước đi từ đồng hồ tổng lên bồn mái rồi xuống các phòng, hay đi qua máy bơm tăng áp, hay đi thẳng từ đường ống cấp? Vẽ nhanh sơ đồ ra giấy.
Tìm ống đứng (trục cấp) và các nhánh rẽ vào từng phòng: nhà trọ xây dãy thường có một ống chạy dọc hành lang, mỗi phòng một nhánh rẽ. Nhà nhiều tầng có thể có một hoặc vài ống đứng.
Kiểm tra có ống nối chéo không: nhiều nhà cải tạo nhiều lần, nhánh của phòng này lại cấp luôn cho vòi ngoài ban công phòng bên, hoặc bình nóng lạnh của hai phòng dùng chung một nhánh. Cách thử nhanh: khóa van nhánh của một phòng (nếu có), mở tất cả vòi trong phòng đó. Nếu vẫn có nước chảy ra ở vòi nào, phòng đó đang được cấp từ hơn một đường.
Xác định chỗ đặt cụm đồng hồ: gom tất cả đồng hồ về một chỗ (thường ở chân ống đứng, đầu hành lang, sân thượng gần bồn) hay đặt mỗi đồng hồ trước cửa từng phòng? Gom một chỗ thì dễ ghi số, dễ kiểm tra, nhưng phải đi lại ống nhánh từ cụm về từng phòng.
Ghi vật liệu và cỡ ống của từng nhánh (PPR, uPVC, ống kẽm cũ), xem có cần chuyển đổi vật liệu không.
Hỏi về nước nóng: mỗi phòng có bình nóng lạnh riêng hay dùng chung hệ nước nóng năng lượng mặt trời? Trường hợp dùng chung nước nóng, việc chia tiền phức tạp hơn nhiều (xem phần câu hỏi thường gặp).
Hỏi khu dùng chung: vòi rửa sân, nhà vệ sinh chung, máy giặt chung. Nên tách khu này ra một nhánh riêng, có thể lắp thêm một đồng hồ "dùng chung" để cuối tháng biết rõ nước đi đâu.
Kết quả khảo sát là một sơ đồ đơn giản: mỗi phòng một ô, mỗi ô có đúng một đường ống vào, trên đường đó có một đồng hồ đánh số. Đưa sơ đồ này cho chủ nhà xem khi báo giá. Cách lập báo giá theo khối lượng xem thêm Kiểm tra kỹ thuật, lập báo giá và nhận việc cho thợ nước.
Hình 1. Một cụm năm đồng hồ nước cơ thân xanh lắp xếp tầng trên ống nhựa trắng áp tường trong một tòa nhà: mỗi nhánh có van tay vặn đỏ phía trước đồng hồ và một phụ kiện đồng thau phía sau, các nhánh rẽ ra từ một ống đứng chung ở bên phải. Gom đồng hồ về một chỗ như thế này giúp ghi số và kiểm tra dễ hơn. (Ảnh: 我乃野云鹤, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)
Bước 2: Chọn đồng hồ và phụ kiện
Chọn loại đồng hồ
Với phòng trọ, căn hộ nhỏ, loại hay dùng là đồng hồ nước cơ (loại cánh quạt, mặt số có bánh xe số và các kim nhỏ), cỡ DN15 cho một phòng là phổ biến (tham khảo; nhánh to hơn hoặc lưu lượng lớn thì chọn theo cỡ ống và tư vấn của nơi bán). Khi chọn, đọc kỹ những gì in trên mặt đồng hồ và trên hộp:
Mũi tên chiều dòng chảy đúc hoặc in trên thân.
Cấp chính xác hoặc ký hiệu tỉ số đo (trên đồng hồ cũ thường ghi "Class A", "Class B"…; đồng hồ đời mới có ký hiệu theo tiêu chuẩn hiện hành). Đừng tự diễn giải con số: hỏi nơi bán ký hiệu đó nghĩa là gì và đồng hồ có giấy tờ kiểm định hay không.
Tư thế lắp cho phép: nhiều đồng hồ cơ chỉ đảm bảo độ chính xác khi lắp nằm ngang, mặt số hướng lên. Một số loại có ghi ký hiệu tư thế (ví dụ chữ H cho nằm ngang, V cho thẳng đứng) kèm cấp chính xác khác nhau cho từng tư thế. Nếu bắt buộc phải lắp đứng, chọn loại ghi rõ cho phép lắp đứng.
Nhiệt độ nước cho phép: đồng hồ nước lạnh và đồng hồ nước nóng là hai loại khác nhau. Đồng hồ nước lạnh không dùng cho đường nước nóng.
Phụ kiện cho mỗi đồng hồ
Van khóa phía trước đồng hồ (van bi hoặc van tay vặn): để khóa riêng từng phòng khi sửa chữa hoặc khi thay đồng hồ, không phải cắt nước cả dãy.
Bộ rắc co hai đầu đi kèm đồng hồ (đai ốc, đuôi ren, gioăng). Kiểm tra ren thực tế của đồng hồ và của ống trước khi mua phụ kiện chuyển đổi; đừng đoán cỡ ren.
Lọc chữ Y phía trước đồng hồ (nên có nếu nguồn nước nhiều cặn, nhất là nhà còn ống kẽm cũ). Nhiều đồng hồ có lưới lọc nhỏ ở cửa vào nhưng lưới đó rất dễ tắc.
Van một chiều phía sau đồng hồ (tùy trường hợp, xem bước 4).
Dây niêm phong và kẹp chì hoặc tem niêm phong: để luồn qua lỗ trên đai ốc rắc co, chống tháo lắp tùy tiện.
Biển số phòng bền (nhãn nhôm, nhựa khắc), không dùng giấy dán; hộp che nếu đặt ngoài trời.
Hình 2. Một đồng hồ nước cơ thân xanh, vành đồng thau, nắp nhựa xanh đang mở, nối trên ống nhựa xanh lá đặt sát chân tường: phía trước là van tay vặn núm đỏ, hai đầu đồng hồ là rắc co đồng thau. Thân đồng hồ có chữ "15mm" đúc nổi. (Ảnh: Bijay Chaurasia, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)
Bước 3: Chọn vị trí lắp đồng hồ
Vị trí tốt giúp đồng hồ bền, đọc số dễ và hạn chế tranh cãi. Ưu tiên:
Dễ thấy, dễ đọc, dễ với tới: cả chủ nhà và người thuê đều xem được mà không phải vào phòng người khác, không phải trèo thang.
Có mái che, tránh nắng chiếu trực tiếp và mưa hắt: nắng làm nhựa nắp và mặt kính nhanh lão hóa, mặt số dễ mờ hơi nước.
Không chôn kín trong tường, dưới nền: nếu phải để trong hộp kỹ thuật thì làm cửa thăm mở được, đủ chỗ cho tay và cờ lê tháo rắc co.
Có đoạn ống thẳng trước và sau đồng hồ: không đặt đồng hồ sát ngay sau co, tê, van. Độ dài đoạn thẳng nên theo hướng dẫn của hãng đồng hồ.
Đúng tư thế theo bước 2: thường là nằm ngang, mặt số hướng lên.
Không đặt ở điểm cao nhất của đường ống nếu tránh được, vì khí dễ tích ở đó và đi qua đồng hồ.
Hình 3. Hộp kỹ thuật trong tường ốp gạch men, cửa thăm ốp gạch đang mở hé: bên trong là các ống nhựa xám, van bi tay gạt đỏ, lọc chữ Y bằng đồng và hai đồng hồ nước mặt trắng ở phía dưới. Đồng hồ đặt trong hộp như thế này vẫn phải có cửa thăm để ghi số và tháo lắp được. (Ảnh: Vyacheslav Argenberg, Wikimedia Commons, CC BY 4.0)
Bước 4: Lắp đồng hồ đúng kỹ thuật
Chuẩn bị
Báo trước cho người thuê giờ cắt nước. Chọn giờ ít người dùng.
Ngắt điện máy bơm (nếu hệ có bơm) trước khi khóa nước, tránh bơm tự chạy khi áp tụt rồi chạy khô. Treo biển ở cầu dao bơm.
Khóa van nguồn chung, mở một vòi thấp để xả hết áp và bớt nước trong ống.
Kiểm tra đồng hồ mới: mũi tên, mặt số không nứt, bánh số đang chỉ số ban đầu. Chụp ảnh mặt số và số sê-ri của từng đồng hồ trước khi lắp.
Cắt ống và lắp
Đo, đánh dấu đoạn cần cắt theo chiều dài thực tế của cụm "van – (lọc Y) – đồng hồ – rắc co – (van một chiều)", đã tính phần ren và phần cắm vào phụ kiện.
Cắt ống vuông góc, làm sạch đầu ống. Với ống PPR thì hàn đầu nối ren theo đúng nhiệt độ và thời gian của máy (xem Hàn ống PPR đúng kỹ thuật); với uPVC thì dán keo đúng quy trình và chờ keo khô trước khi cho nước vào.
Xả rửa ống trước khi gắn đồng hồ: mở nước cho chảy qua đoạn ống vừa nối (chưa có đồng hồ) để đẩy mạt nhựa, cát, cặn ra ngoài. Bỏ qua bước này thì lưới lọc đồng hồ dễ tắc ngay tuần đầu.
Lắp đồng hồ đúng chiều mũi tên theo hướng nước chảy vào phòng. Kiểm tra lại hai lần, vì lắp ngược là lỗi rất hay gặp khi cụm đồng hồ nằm ở góc khuất.
Mặt nối của rắc co kín nhờ gioăng, không cần quấn cao su non lên mặt gioăng. Cao su non chỉ dùng cho mối ren côn của đuôi rắc co, van, lọc Y vào phụ kiện ống (cách quấn xem Quấn cao su non đúng cách).
Siết đai ốc rắc co vừa đủ kín bằng cờ lê hoặc mỏ lết, giữ thân đồng hồ bằng tay hoặc cờ lê thứ hai để không vặn xoắn ống và không làm nứt thân đồng hồ. Không dùng mỏ lết răng kẹp vào thân đồng hồ.
Đỡ ống chắc bằng kẹp ống hai bên cụm đồng hồ để đồng hồ không phải gánh trọng lượng ống và không rung.
Dán hoặc gắn biển số phòng ngay khi lắp xong từng cái, không để cuối buổi mới gắn.
Có nên lắp van một chiều sau đồng hồ?
Van một chiều sau đồng hồ giúp nước trong nhánh phòng không chảy ngược về ống chung, hạn chế đồng hồ quay ngược khi áp ống chung tụt. Nhưng có một điểm phải cẩn thận: nếu phòng có bình nóng lạnh, khi bình đun, nước nở ra làm áp trong nhánh tăng. Không có van một chiều thì phần nước nở ra có thể đẩy ngược về phía ống chung; có van một chiều thì phần áp đó phải xả qua van an toàn của bình nóng lạnh. Vì vậy, nếu lắp van một chiều sau đồng hồ, phải kiểm tra van an toàn của bình còn hoạt động và có ống xả dẫn ra chỗ thoát nước (xem Bình nóng lạnh rò nước, van an toàn chảy liên tục). Không bao giờ bịt ống xả hay thay van an toàn bằng nút bịt. Nếu sau khi lắp, van an toàn nhỏ giọt mỗi lần bình đun, giải thích cho chủ nhà đó là van đang làm việc, không phải hỏng.
Bước 5: Thử kín và thử từng phòng
Thử kín
Đóng tất cả vòi trong các phòng, mở van nguồn từ từ để nước vào dần, tránh búa nước làm hỏng đồng hồ.
Mở hé một vòi cao nhất ở mỗi nhánh để xả khí, đến khi nước chảy đều thì khóa lại. Khí đi qua đồng hồ cũng làm bánh số nhích, nên xả khí xong mới ghi chỉ số đầu.
Bật lại máy bơm (nếu có), quan sát các mối nối. Lau khô rồi dùng giấy khô áp vào từng rắc co, từng mối ren: giấy ướt là còn rỉ.
Với đoạn ống mới đi âm tường, thử áp trước khi trát như trong bài Lắp đường cấp nước nóng lạnh và thử áp lực trước khi trát tường.
Thử "đúng phòng, đúng đồng hồ"
Đây là bước nhiều thợ bỏ qua và là nguyên nhân chính của tranh cãi về sau. Làm cho từng phòng một:
Đóng tất cả vòi ở mọi phòng. Quan sát tất cả đồng hồ trong khoảng vài phút: không đồng hồ nào được quay. Đồng hồ nào vẫn quay là phía sau nó có rò hoặc có thiết bị đang tự chạy (két bồn cầu đang cấp nước, máy lọc RO đang xả…).
Mở một vòi trong phòng số 1. Chỉ đồng hồ số 1 được quay. Nếu đồng hồ khác quay theo, có ống nối chéo hoặc gắn biển nhầm.
Khóa van trước đồng hồ số 1, mở hết vòi trong phòng 1: không vòi nào được ra nước (sau khi nước đọng trong ống chảy hết). Còn vòi nào ra nước là phòng 1 vẫn được cấp từ một đường khác.
Lặp lại cho tất cả các phòng và cho nhánh dùng chung. Ghi kết quả vào biên bản.
Kiểm tra sơ bộ độ chạy của đồng hồ
Nếu chủ nhà muốn, có thể kiểm tra sơ bộ: ghi chỉ số, dùng một vòi trong phòng hứng đầy một thùng đã biết dung tích (thùng có vạch chia), rồi so lượng nước đồng hồ ghi được với dung tích thùng. Nói rõ với chủ nhà đây chỉ là kiểm tra sơ bộ để phát hiện đồng hồ hỏng hẳn hoặc lắp sai, không thay được việc kiểm định đồng hồ bởi đơn vị có chức năng.
Bước 6: Niêm phong, ghi chỉ số đầu và bàn giao
Hình 4. Cận cảnh mặt số một đồng hồ nước cơ: hàng bánh xe số ghi m³ ở giữa, bốn mặt số nhỏ có kim đỏ ghi phần lẻ (có ghi hệ số như X0.0001, X0.001), một bánh sao nhỏ màu đen gần tâm, vành đồng thau có số khắc và sợi dây niêm phong ở chân vành. (Ảnh: Bijay Chaurasia, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)
Cách đọc mặt số đồng hồ cơ
Hàng bánh xe số (thường số đen trên nền trắng) là phần mét khối (m³) đã dùng. Đây là số dùng để ghi hằng tháng.
Các bánh số đỏ hoặc các kim đỏ nhỏ là phần lẻ của mét khối. Mỗi mặt kim có in hệ số nhân (ví dụ ×0,1, ×0,01, ×0,001, ×0,0001). Khi ghi số tháng chỉ cần phần m³; khi kiểm tra rò rỉ hoặc thử bằng thùng thì nhìn các kim lẻ.
Bánh sao hoặc tam giác nhỏ quay ngay cả khi nước chảy rất ít. Đóng hết vòi mà bánh sao vẫn quay là phía sau đồng hồ có rò.
Mặt số mỗi hãng bố trí khác nhau, nên đọc thử cùng chủ nhà trên chính đồng hồ đã lắp.
Niêm phong và biên bản
Luồn dây niêm phong qua lỗ trên đai ốc rắc co hai đầu (và qua thân đồng hồ nếu có lỗ), bấm kẹp chì hoặc dán tem. Mục đích là để biết nếu có ai tháo đồng hồ ra.
Lập biên bản bàn giao ghi: số phòng, số sê-ri đồng hồ, chỉ số đầu (m³), ngày giờ, ảnh chụp mặt số có thấy biển số phòng. Chủ nhà giữ một bản, người thuê từng phòng xác nhận chỉ số đầu của phòng mình.
Gửi kèm sơ đồ cụm đồng hồ đã vẽ ở bước 1, có ghi van nào khóa phòng nào.
Dặn chủ nhà cách ghi số hằng tháng
Ghi vào cùng một ngày mỗi tháng, chụp ảnh mặt số có biển phòng, gửi cho người thuê.
Lượng nước tháng = chỉ số tháng này − chỉ số tháng trước.
Ghi luôn đồng hồ tổng và đồng hồ dùng chung cùng ngày để so sánh. Nếu tổng các đồng hồ con lệch nhiều hơn mọi tháng, kiểm tra rò trên ống chung.
Một phòng đột nhiên tăng mạnh: trước khi kết luận người thuê dùng nhiều, kiểm tra bánh sao lúc mọi vòi đóng và kiểm tra két bồn cầu phòng đó.
Làm việc với chủ nhà và người thuê
Đứng trung lập. Thợ lắp cho chủ nhà nhưng người thuê cũng nhìn vào đồng hồ. Làm thử "đúng phòng, đúng đồng hồ" trước mặt người thuê nếu được: đó là cách tạo niềm tin tốt nhất.
Không nhận lời "chỉnh" đồng hồ cho chạy nhanh hay chậm, không tháo niêm phong đồng hồ tổng, không đấu đường ống vòng qua đồng hồ. Ngoài chuyện đạo đức, đó là việc có thể vi phạm quy định và ảnh hưởng uy tín của thợ.
Nói trước về chênh lệch tổng – con như đã nêu ở phần đầu, để chủ nhà không nghĩ là thợ lắp sai.
Báo giá tách rõ: đồng hồ, van, lọc, phụ kiện, ống đi lại, công lắp, công đi lại ống nhánh (nếu phải gom cụm). Phần đục tường, sửa ống nối chéo phát sinh thì báo riêng sau khảo sát.
Ví dụ thực tế: hai tình huống thường gặp
Tình huống 1: Phòng đi vắng mà đồng hồ vẫn chạy. Dãy 6 phòng mới lắp đồng hồ con. Phòng số 4 về quê một tuần, về thấy đồng hồ vẫn tăng. Thợ quay lại, đóng hết vòi phòng 4: bánh sao đồng hồ 4 đứng yên. Mở vòi rửa ngoài ban công phòng 5: đồng hồ 4 quay, đồng hồ 5 đứng yên. Lần theo ống thì thấy vòi ban công đó được nối từ nhánh của phòng 4 từ lần sửa trước. Sửa lại: cắt nhánh đó, nối vào sau đồng hồ 5, thử lại từng phòng, lập biên bản điều chỉnh và cùng chủ nhà thống nhất cách bù cho phòng 4. Bài học: luôn làm bước thử từng phòng ngay hôm lắp.
Tình huống 2: Đồng hồ nhích số khi mất nước rồi có nước lại. Nhà trọ ba tầng dùng bồn mái. Hôm cúp nước, bồn cạn; khi có nước lại, người thuê thấy đồng hồ nhảy số dù mới mở vòi một chút, nước phì hơi. Nguyên nhân là khí vào ống khi bồn cạn, rồi bị đẩy qua đồng hồ. Thợ hướng dẫn chủ nhà: khi có nước lại, xả khí ở vòi cao nhất mỗi nhánh trước, và cân nhắc làm thêm điểm xả khí trên ống chung (xem Vòi nước phì hơi do khí trong đường ống).
Bảng tham khảo: sự cố đồng hồ con và hướng xử lý
Hiện tượng | Nguyên nhân hay gặp | Cách kiểm tra | Hướng xử lý |
|---|---|---|---|
Đồng hồ đứng yên dù có dùng nước | Van trước đồng hồ chưa mở hết, lưới lọc tắc, đồng hồ kẹt, lắp ngược chiều | Xem tay van, mũi tên; khóa van, tháo rắc co xem lưới lọc | Mở van, vệ sinh lưới và lọc Y, lắp lại đúng chiều hoặc thay đồng hồ |
Đồng hồ quay khi mọi vòi đều đóng | Két bồn cầu rỉ, vòi nhỏ giọt, rò ống âm tường, máy lọc RO xả | Nhìn bánh sao; khóa van góc từng thiết bị lần lượt | Sửa thiết bị rò; nếu khóa hết vẫn quay thì dò rò âm tường |
Đồng hồ phòng này quay khi phòng khác dùng nước | Ống nối chéo, gắn nhầm biển số | Thử từng phòng như bước 5 | Tách ống, gắn lại biển, lập biên bản điều chỉnh |
Đồng hồ quay ngược hoặc chỉ số giảm | Lắp ngược chiều; nước bị đẩy ngược khi áp ống chung tụt hoặc khi bình nóng lạnh đun | Xem mũi tên; theo dõi lúc mất nước, lúc bình đun | Lắp lại đúng chiều; cân nhắc van một chiều sau đồng hồ và kiểm tra van an toàn bình |
Số nhảy nhanh lúc mới có nước lại | Khí trong ống đi qua đồng hồ | Vòi phì hơi, nước chảy ngắt quãng | Xả khí ở vòi cao nhất, thêm điểm xả khí trên ống chung |
Mặt kính mờ, đọng hơi nước | Nắng chiếu, chênh nhiệt; hoặc đồng hồ bị lọt nước vào trong | Xem có nước đọng thành giọt bên trong không | Che nắng; đồng hồ lọt nước thì thay |
Tổng các đồng hồ con lệch nhiều so với đồng hồ tổng | Nước dùng chung, rò trên ống chung, sai số đồng hồ, dòng chảy nhỏ không ghi kịp | Đóng hết vòi cả nhà, xem đồng hồ tổng có quay không | Dò rò ống chung; lắp đồng hồ dùng chung; thỏa thuận cách chia phần chênh |
Danh sách kiểm tra an toàn
Không tháo, dịch chuyển hay phá niêm phong đồng hồ tổng của đơn vị cấp nước.
Ngắt điện và treo biển ở cầu dao máy bơm trước khi cắt ống; chỉ bật lại khi đã nối xong và mở van.
Khóa nước, xả hết áp trước khi tháo rắc co hoặc cắt ống.
Làm việc trên mái, gần bồn nước: dùng thang chắc, có người giữ thang, không làm khi trời mưa, gió lớn.
Máy hàn ống PPR rất nóng: đặt trên giá, không để trẻ em lại gần, rút điện khi rời đi.
Keo dán ống uPVC dễ cháy: dùng nơi thông thoáng, xa lửa, đậy nắp khi không dùng.
Ổ cắm dùng cho máy hàn, máy khoan ở khu ẩm ướt phải có chống giật; không để dây điện nằm trong vũng nước.
Không bịt ống xả, không bỏ van an toàn của bình nóng lạnh khi lắp van một chiều.
Khoan tường gắn kẹp ống: dò dây điện âm tường trước khi khoan.
Mở nước lại từ từ, xả khí, kiểm tra rò trước khi rời công trình.
Câu hỏi thường gặp
Đồng hồ nước con có cần kiểm định không?
Đồng hồ nước dùng để tính tiền có thể thuộc diện phải kiểm định theo quy định về đo lường. Thợ nên khuyên chủ nhà mua đồng hồ có tem hoặc giấy kiểm định còn hạn, giữ lại giấy tờ, và hỏi cơ quan quản lý đo lường hoặc đơn vị cấp nước ở địa phương nếu cần biết chính xác yêu cầu. Thợ không tự xác nhận đồng hồ "chuẩn" chỉ bằng phép thử thùng nước.
Nên lắp đồng hồ con trước hay sau bồn nước mái?
Với nhà trọ dùng bồn mái, đồng hồ con thường lắp sau bồn, trên các nhánh xuống từng phòng, vì nước vào phòng đi từ bồn. Lắp trước bồn chỉ đo được tổng lượng nước lên bồn, không chia được theo phòng. Lưu ý nước từ bồn mái chảy bằng trọng lực, áp thấp: chọn đồng hồ có trở lực nhỏ và tránh thêm quá nhiều phụ kiện trên nhánh để nước ở phòng tầng trên không bị yếu.
Các phòng dùng chung nước nóng năng lượng mặt trời thì đo thế nào?
Đồng hồ trên đường nước lạnh vào phòng không đo được nước nóng lấy từ hệ chung. Muốn đo riêng nước nóng phải lắp thêm đồng hồ nước nóng trên nhánh nước nóng vào từng phòng, đúng loại chịu nhiệt. Cách làm này tốn kém và phức tạp; nhiều chủ nhà chọn chia phần nước nóng theo thỏa thuận. Nếu phòng có bình nóng lạnh riêng thì chỉ cần đồng hồ trên đường nước lạnh vào phòng, đặt trước bình, vì nước vào bình đã đi qua đồng hồ.
Bài tập thực hành
Vẽ sơ đồ cấp nước: chọn một dãy trọ hoặc nhà chia phòng bạn biết, vẽ đường nước từ đồng hồ tổng lên bồn mái, xuống từng phòng. Đánh dấu chỗ bạn sẽ đặt cụm đồng hồ con và giải thích vì sao.
Lắp thử trên bàn: với một đoạn ống PPR hoặc uPVC, một van, một lọc Y và một đồng hồ mẫu, tập lắp cụm đúng chiều mũi tên, đặt gioăng rắc co, quấn cao su non đúng chỗ, siết bằng hai cờ lê. Cho nước qua và kiểm tra rò bằng giấy khô.
Đọc mặt số: chụp ảnh mặt số ba đồng hồ nước khác nhau (nhà mình, nhà người quen), đọc phần m³ và phần lẻ, chỉ ra bánh sao báo rò.
Thử bằng thùng: hứng đầy một thùng có vạch chia qua vòi sau đồng hồ nhà mình, ghi chỉ số trước và sau, so sánh và ghi nhận xét. Nhắc lại vì sao đây chỉ là kiểm tra sơ bộ.
Nhập vai: người thuê nói "Tháng này phòng em không ở mà đồng hồ vẫn chạy, chắc chủ nhà gian". Tập trả lời trong một phút: bạn sẽ kiểm tra những gì, theo thứ tự nào, trước mặt cả hai bên.
